อิทัปปัจจยตา

ความดับทุกข์ไม่ใช่การได้สิ่งที่ต้องการ แต่คือการที่ความต้องการนั้นหมดแรงลงเอง เมื่อเห็นชัดว่าสิ่งที่ยึดไว้นั้นไม่เที่ยงและไม่ใช่ของเราตั้งแต่ต้น

ก่อนจะตอบว่าพุทธศาสนาสอนอะไร ควรถามก่อนว่าเราต้องการรู้เพื่ออะไร ถ้าเพื่อเอาไปโต้กับคนอื่น คำตอบที่ถูกต้องที่สุดก็ยังไม่มีประโยชน์ แต่ถ้าเพื่อจะพ้นจากความทุกข์ที่มีอยู่จริงในใจ คำตอบสั้น ๆ ก็เพียงพอแล้ว

เรื่องกรรมถูกเข้าใจผิดบ่อยที่สุด เพราะคนมักใช้มันอธิบายอดีตของคนอื่น ทั้งที่พระพุทธเจ้าสอนเรื่องกรรมเพื่อให้เราเลือกการกระทำในปัจจุบันของตัวเอง

เหตุของทุกข์ไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นกับเรา แต่คือการที่ใจเข้าไปยึดสิ่งนั้นว่าควรเป็นอย่างที่เราต้องการ ความจริงกับความต้องการไม่ตรงกันเมื่อใด ความทุกข์เกิดขึ้นเมื่อนั้น