ปาติโมกฺข

วันอุโบสถเป็นวันที่สงฆ์ประชุมกันสวดปาติโมกข์ ผู้ที่มีอาบัติติดตัวต้องแสดงคืนก่อน ธรรมเนียมนี้ทำให้ความผิดไม่สะสมเงียบ ๆ อยู่ในหมู่คณะ

อาบัติแบ่งตามความหนักเบา ตั้งแต่ปาราชิกซึ่งขาดจากความเป็นภิกษุทันที ไปจนถึงทุกกฏซึ่งแสดงคืนได้ การรู้ลำดับนี้ช่วยให้เข้าใจว่าเหตุใดบางข้อจึงมีการวินิจฉัยละเอียดกว่าข้ออื่นมาก

โครงสร้างของสิกขาบทแต่ละข้อประกอบด้วยเรื่องต้นบัญญัติ ตัวสิกขาบท คำอธิบายศัพท์ และการวินิจฉัยกรณีต่าง ๆ ส่วนสุดท้ายนี้เองที่แสดงว่าพระวินัยไม่ได้ตายตัวอย่างที่เข้าใจกัน

สิกขาบทแต่ละข้อไม่ได้บัญญัติขึ้นล่วงหน้า แต่เกิดขึ้นหลังจากมีเหตุการณ์จริงเสมอ การอ่านพระวินัยจึงควรอ่านเรื่องที่เป็นต้นบัญญัติควบคู่ไปด้วย มิฉะนั้นจะเห็นเป็นเพียงรายการข้อห้าม