ตัวกู ของกู

เหตุของทุกข์ไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นกับเรา แต่คือการที่ใจเข้าไปยึดสิ่งนั้นว่าควรเป็นอย่างที่เราต้องการ ความจริงกับความต้องการไม่ตรงกันเมื่อใด ความทุกข์เกิดขึ้นเมื่อนั้น

ปัญญาในความหมายนี้ ไม่ใช่ความรู้ที่สะสมได้ แต่คือการเห็นตามจริงในขณะที่เหตุการณ์กำลังเกิด ความรู้ที่จำมาช่วยได้แค่ชี้ทาง ส่วนการเห็นต้องเห็นเอง

มรรคมีองค์แปดไม่ใช่ขั้นบันไดที่ต้องทำให้จบทีละขั้น แต่เป็นองค์ประกอบแปดอย่างที่ต้องเดินไปด้วยกัน เหมือนเชือกที่ฟั่นจากเส้นด้ายหลายเส้น ขาดเส้นใดเส้นหนึ่งความเหนียวก็ลดลงทั้งเส้น

คำว่าทุกข์ในพระพุทธศาสนา กว้างกว่าความเจ็บปวดที่เรารู้สึก มันหมายรวมถึงภาวะที่ทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้ สิ่งที่กำลังสุขอยู่ก็เป็นทุกข์ในความหมายนี้ เพราะมันกำลังจะเปลี่ยนไป