นิมิต ๔

[150] นิมิต 4 (เครื่องหมาย, เครื่องกำหนด, สิ่งที่พระโพธิสัตว์ทอดพระเนตรเห็น อันเป็นเหตุปรารภที่จะเสด็จออกบรรพชา - Nimitta: the Four Signs; the Four Sights on seeing which the Bodhisatta went forth in the Great Renunciation)

1. ชิณณะ (คนแก่ - Jiṇṇa: an old man)

2. พยาธิตะ หรือ อาพาธิกะ (คนเจ็บ - Byādhita, Ābādhika: a sick man)

3. กาลกตะ (= มตะ, คนตาย - Mata: a dead man)

4. ปัพพชิตะ (บรรพชิต, นักบวช - Pabbajita: a religious; holy man; monk)

สามอย่างแรกมีชื่อเรียกรวมว่า เทวทูต 3 เป็นเครื่องหมายหรือสัญญาณเตือนให้ระลึกถึงความทุกข์ตามคติธรรมดาของชีวิตและบังเกิดความสังเวช อย่างที่สี่คือบรรพชิต เป็นเครื่องหมายให้มองเห็นทางออกที่จะพ้นไปจากทุกข์ บางแห่งท่านเรียกรวมๆ ไปว่า เทวทูต 4 โดยอธิบายชั้นหลังว่า เป็นทูตของวิสุทธิเทพ แต่ตามบาลีเรียกว่า นิมิต 4.