ปัจจัย ๔

[159] ปัจจัย 4 (สิ่งค้ำจุนชีวิต, สิ่งจำเป็นเบื้องต้นของชีวิต, สิ่งที่ต้องอาศัยเลี้ยงอัตภาพ - Paccaya: the four necessities of life; requisites)

1. จีวร (ผ้านุ่งห่ม - Cīvara: robes; clothing)

2. บิณฑบาต (อาหาร - Piṇḍapāta: almsfood; food)

3. เสนาสนะ (ที่อยู่อาศัย, ที่นั่งที่นอน - Senāsana: lodging)

4. คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร หรือ เภสัช (ยาและอุปกรณ์รักษาโรค - Bhesajja: medicine; medical equipment)

สี่อย่างนี้ สำหรับภิกษุ จำกัดเข้าอีกเรียกว่า นิสสัย 4 แปลว่า เครื่องอาศัยของบรรพชิต (Nissaya: resources; means of support on which the monastic life depends)

1. ปิณฑิยาโลปโภชนะ (โภชนะคือคำข้าวที่ได้มาด้วยกำลังปลีแข้ง - Piṇḍiyālopa-bhojana: almsfood of scraps; food obtained by going on the alms-gathering)

2. บังสุกุลจีวร (ผ้าที่เขาทิ้งตามกองขยะหรือตามป่าช้า - Paṁsukūlacīvara: discarded cloth taken from the rubbish heap or the charnel ground; rag-robes)

3. รุกขมูลเสนาสนะ (อยู่อาศัยโคนไม้ - Rukkhamūlasenāsana: dwelling at the foot of a tree)

4. ปูติมุตตเภสัช (ยาน้ำมูตรเน่า - Pūtimuttabhesajja: medicines pickled in stale urine: ammonia as a medicine)

ส่วนที่อนุญาตนอกเหนือจากนี้เป็น อดิเรกลาภ (extra acquisitions; extra allowance)