สัปปุริสธรรม ๘

[301] สัปปุริสธรรม 8 (ธรรมของสัตบุรุษ, ธรรมที่ทำให้เป็นสัตบุรุษ, คุณสมบัติของคนดี - Sappurisa-dhamma: qualities of a good man)

1. สทฺธมฺมสมนฺนาคโต (ประกอบด้วยสัทธรรม 7 ประการ - Saddhamma-samannāgato: to be endowed with the seven virtues) คือ

ก. มีศรัทธา - to have confidence

ข. มีหิริ - to have moral shame

ค. มีโอตตัปปะ - to have moral fear

ง. เป็นพหูสูต - to be much learned

จ. มีความเพียรอันปรารภแล้ว - to be of stirred-up energy

ฉ. มีสติมั่นคง - to have established mindfulness

ช. มีปัญญา - to have wisdom

2. สปฺปุริสภตฺตี (ภักดีสัตบุรษ คือ คบหาสมณพราหมณ์ ท่านผู้ประกอบด้วยสัทธรรม 7 ประการข้างต้น เป็นมิตรสหาย - Sappurisa-bhattī: to consort with good men)

3. สปฺปุริสจินฺตี (คิดอย่างสัตบุรุษ คือ จะคิดสิ่งใด ก็ไม่คิดเพื่อเบียดเบียนตนและผู้อื่น - Sappurisa-cintī: to think as do good men)

4. สปฺปุริสมนฺตี (ปรึกษาอย่างสัตบุรุษ คือ จะปรึกษาการใด ก็ไม่ปรึกษาเพื่อเบียดเบียนตนและผู้อื่น - Sappurisa-mantī: to consult as do good men)

5. สปฺปุริสวาโจ (พูดอย่างสัตบุรุษ คือ พูดแต่คำที่ถูกต้องตามวจีสุจริต 4 - Sappurisa-vāco: to speak as do good men)

6. สปฺปุริสกมฺมนฺโต (ทำอย่างสัตบุรุษ คือ ทำการที่ถูกต้องตามกายสุจริต 3 - Sappurisa-kammanto: to act as do good men)

7. สปฺปุริสทิฏฺฐี (มีความเห็นอย่างสัตบุรุษ คือ มีสัมมาทิฏฐิ เช่นว่า ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว เป็นต้น - Sappurisa-diṭṭhā: to have the views of good men)

8. สปฺปุริสทานํ เทติ (ให้ทานอย่างสัตบุรุษ คือ ให้ตามหลักสัปปุริสทาน เช่นให้โดยเอื้อเฟื้อทั้งแก่ของที่ตัวให้ ทั้งแก่ผู้รับทาน ให้ของบริสุทธิ์ ให้โดยเข้าใจถึงผลที่จะมีตามมา เป็นต้น - Sappurisadānaṁ deti: to give a gift as do good men)

บางทีเรียกว่า สัปปุริสธรรม 7 เพราะนับเฉพาะสัทธรรม 7 ในข้อ 1