บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ
[๓๑๕] เตนหิ ราชญฺญ อุปมนฺเต กริสฺสามิ อุปมายปีเธกจฺเจ วิญฺญู ปุริสา ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชานนฺติ ฯ ภูตปุพฺพํ ราชญฺญ อญฺญตโร สงฺขธโม สงฺขมาทาย ปจฺจนฺติมํ ชนปทํ อคมาสิ ฯ โส เยน อญฺญตโร คาโม เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา มชฺเฌ คามสฺส ฐิโต ติกฺขตฺตุํ สงฺขํ อุปฬาเสตฺวา สงฺขํ ภูมิยํ นิกฺขิปิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ อถโข ราชญฺญ เตสํ ปจฺจนฺตชนปทานํ มนุสฺสานํ ๔ เอตทโหสิ อมฺโภ กสฺส ๑ นุ โข เอโส สทฺโท เอวํรชนิโย เอวํกมฺมนิโย เอวํมทนิโย เอวํพนฺธนิโย เอวํมุญฺจนิโยติ ฯ สนฺนิปติตฺวา ตํ สงฺขธมํ เอตทโวจุํ อมฺโภ กสฺส นุ โข เอโส สทฺโท เอวํรชนิโย เอวํกมฺมนิโย เอวํมทนิโย เอวํพนฺธนิโย เอวํมุญฺจนิโยติ เอโส โข โภ สงฺโข นาม ยสฺส โส สทฺโท เอวํรชนิโย เอวํกมฺมนิโย เอวํมทนิโย เอวํพนฺธนิโย เอวํมุญฺจนิโยติ ฯ เต ตํ สงฺขํ อุตฺตานํ นิปาเตสุํ วเทหิ โภ สงฺข วเทหิ โภ สงฺขาติ ฯ เนว โส สงฺโข สทฺทมกาสิ ฯ เต ตํ สงฺขํ อวกุชฺชํ นิปาเตสุํ ปสฺเสน นิปาเตสุํ ทุติเยน ปสฺเสน นิปาเตสุํ อุทฺธํ ฐเปสุํ โอมุทฺธกํ ฐเปสุํ ปาณินา อาโกเฏสุํ เลณฺฑุนา อาโกเฏสุํ ทณฺเฑน อาโกเฏสุํ สตฺเถน อาโกเฏสุํ โอธุนึสุ สนฺธุนึสุ นิทฺธุนึสุ วเทหิ โภ สงฺข วเทหิ โภ สงฺขาติ ฯ เนว โส สงฺโข สทฺทมกาสิ ฯ อถโข ราชญฺญ ตสฺส สงฺขธมสฺส เอตทโหสิ ยาว โข ๒ พาลา อิเม ปจฺจนฺตชนปทา มนุสฺสา กถญฺหิ นาม อโยนิโส สงฺขสทฺทํ คเวสิสฺสนฺตีติ ฯ เตสํ เปกฺขมานานํ สงฺขํ คเหตฺวา ติกฺขตฺตุํ สงฺขํ อุปฬาเสตฺวา สงฺขํ อาทาย ปกฺกามิ ฯ อถโข ราชญฺญ เตสํ ปจฺจนฺตชนปทานํ มนุสฺสานํ เอตทโหสิ ยทา กิร โภ อยํ สงฺโข นาม ปุริสสหคโต จ โหติ วายามสหคโต จ วาโยสหคโต ๓ จ ตทายํ สงฺโข สทฺทํ กโรติ ยทา ปนายํ สงฺโข เนว ปุริสสหคโต โหติ น วายามสหคโต น วาโยสหคโต นายํ สงฺโข สทฺทํ กโรตีติ ฯ เอวเมว โข ราชญฺญ ยทายํ กาโย อายุสหคโต จ โหติ อุสฺมาสหคโต จ วิญฺญาณสหคโต จ ตทา อภิกฺกมติปิ ปฏิกฺกมติปิ ติฏฺฐติปิ นิสีทติปิ เสยฺยํปิ กปฺเปติ จกฺขุนาปิ รูปํ ปสฺสติ โสเตนปิ สทฺทํ สุณาติ ฆาเนนปิ คนฺธํ ฆายติ ชิวฺหายปิ รสํ สายติ กาเยนปิ โผฏฺฐพฺพํ ผุสติ มนสาปิ ธมฺมํ วิชานาติ ยทา ปนายํ กาโย เนว อายุสหคโต จ โหติ น อุสฺมาสหคโต จ น วิญฺญาณสหคโต จ ตทา เนว อภิกฺกมติ น ปฏิกฺกมติ น ติฏฺฐติ น นิสีทติ น เสยฺยํ กปฺเปติ จกฺขุนาปิ รูปํ น ปสฺสติ โสเตนปิ สทฺทํ น สุณาติ ฆาเนนปิ คนฺธํ น ฆายติ ชิวฺหายปิ รสํ น สายติ กาเยนปิ โผฏฺฐพฺพํ น ผุสติ มนสาปิ ธมฺมํ น วิชานาติ ฯ อิมินาปิ โข เต ราชญฺญ ปริยาเยน เอวํ โหตุ อิติปิ อตฺถิ ปโร โลโก อตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโกติ ฯ ปฐมภาณวารํ ฯ
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[315] Tenahi rājañña upamante karissāmi upamāyapīdhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti . bhūtapubbaṃ rājañña aññataro saṅkhadhamo saṅkhamādāya paccantimaṃ janapadaṃ agamāsi . So yena aññataro gāmo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā majjhe gāmassa ṭhito tikkhattuṃ saṅkhaṃ upaḷāsetvā saṅkhaṃ bhūmiyaṃ nikkhipitvā ekamantaṃ nisīdi . athakho rājañña tesaṃ paccantajanapadānaṃ manussānaṃ Etadahosi ambho kassa nu kho eso saddo evaṃrajaniyo evaṃkammaniyo evaṃmadaniyo evaṃbandhaniyo evaṃmuñcaniyoti . sannipatitvā taṃ saṅkhadhamaṃ etadavocuṃ ambho kassa nu kho eso saddo evaṃrajaniyo evaṃkammaniyo evaṃmadaniyo evaṃbandhaniyo evaṃmuñcaniyoti eso kho bho saṅkho nāma yassa so saddo evaṃrajaniyo evaṃkammaniyo evaṃmadaniyo evaṃbandhaniyo evaṃmuñcaniyoti . te taṃ saṅkhaṃ uttānaṃ nipātesuṃ vadehi bho saṅkha vadehi bho saṅkhāti . Neva so saṅkho saddamakāsi . te taṃ saṅkhaṃ avakujjaṃ nipātesuṃ passena nipātesuṃ dutiyena passena nipātesuṃ uddhaṃ ṭhapesuṃ omuddhakaṃ ṭhapesuṃ pāṇinā ākoṭesuṃ leṇḍunā ākoṭesuṃ daṇḍena ākoṭesuṃ satthena ākoṭesuṃ odhuniṃsu sandhuniṃsu niddhuniṃsu vadehi bho saṅkha vadehi bho saṅkhāti. Neva so saṅkho saddamakāsi. {315.1} Athakho rājañña tassa saṅkhadhamassa etadahosi yāva kho bālā ime paccantajanapadā manussā kathañhi nāma ayoniso saṅkhasaddaṃ gavesissantīti . tesaṃ pekkhamānānaṃ saṅkhaṃ gahetvā tikkhattuṃ saṅkhaṃ upaḷāsetvā saṅkhaṃ ādāya pakkāmi . athakho rājañña tesaṃ paccantajanapadānaṃ manussānaṃ etadahosi yadā kira bho ayaṃ saṅkho nāma purisasahagato ca hoti vāyāmasahagato ca vāyosahagato ca tadāyaṃ saṅkho saddaṃ karoti yadā panāyaṃ saṅkho neva purisasahagato hoti na vāyāmasahagato na vāyosahagato nāyaṃ saṅkho saddaṃ Karotīti . evameva kho rājañña yadāyaṃ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca tadā abhikkamatipi paṭikkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyaṃpi kappeti cakkhunāpi rūpaṃ passati sotenapi saddaṃ suṇāti ghānenapi gandhaṃ ghāyati jivhāyapi rasaṃ sāyati kāyenapi phoṭṭhabbaṃ phusati manasāpi dhammaṃ vijānāti yadā panāyaṃ kāyo neva āyusahagato ca hoti na usmāsahagato ca na viññāṇasahagato ca tadā neva abhikkamati na paṭikkamati na tiṭṭhati na nisīdati na seyyaṃ kappeti cakkhunāpi rūpaṃ na passati sotenapi saddaṃ na suṇāti ghānenapi gandhaṃ na ghāyati jivhāyapi rasaṃ na sāyati kāyenapi phoṭṭhabbaṃ na phusati manasāpi dhammaṃ na vijānāti . imināpi kho te rājañña pariyāyena evaṃ hotu itipi atthi paro loko atthi sattā opapātikā atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipākoti. Paṭhamabhāṇavāraṃ.