ภาษาไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
ภาษาไทย ฉบับหลวง
[๓๑๖] ท่านกัสสปกล่าวอย่างนั้นก็จริง ถึงอย่างนั้น ในปริยายนี้ ข้าพเจ้ายังคงมี ความเห็นอยู่อย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุนี้ โลกหน้าไม่มี เหล่าสัตว์ผู้ผุด เกิดขึ้นไม่มี ผลวิบากของ กรรมที่สัตว์ทำดีทำชั่วไม่มี ฯ ดูกรบพิตร ก็ปริยายซึ่งเป็นเหตุให้บพิตรยังคงมีความเห็นอยู่อย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุนี้ โลกหน้าไม่มี เหล่าสัตว์ผู้ผุดเกิดขึ้นไม่มี ผลวิบากของกรรมที่ สัตว์ทำดีทำชั่วไม่มี มีอยู่หรือ ฯ มีอยู่ ท่านกัสสป ฯ เปรียบเหมือนอะไร บพิตร ฯ ดูกรท่านกัสสป บุรุษของข้าพเจ้าในที่นี้ จับโจรผู้ประพฤติชั่วหยาบมา แสดงแก่ข้าพเจ้า ว่า ข้าแต่พระองค์ โจรผู้นี้ประพฤติชั่วหยาบต่อพระองค์ พระองค์ทรงปรารถนาจะลงอาชญาอย่างใด แก่โจรผู้นี้ ขอได้ตรัสบอกอาชญานั้นเถิด ข้าพเจ้าได้บอกบุรุษพวกนั้นอย่างนี้ว่า ถ้าเช่นนั้น พวก ท่านจงเชือดผิวหนังของบุรุษ นี้ บางทีจะได้เห็นชีวะของบุรุษนั้นบ้าง พวกเขาเชือดผิวหนังของบุรุษ นั้น พวก เรามิได้เห็นชีวะของเขาเลย ข้าพเจ้าจึงบอกบุรุษพวกนั้นว่า ถ้าเช่นนั้น พวกท่าน จง เชือดหนัง เฉือนเนื้อ ตัดเอ็น ตัดกระดูก ตัดเยื่อในกระดูกของบุรุษนี้ บางที จะได้เห็นชีวะ ของบุรุษนั้นบ้าง พวกเขาตัดเยื่อในกระดูกของบุรุษนั้น พวกเรามิได้ เห็นชีวะของเขาเลย ดูกร ท่านกัสสป ปริยายแม้นี้แล เป็นเหตุให้ข้าพเจ้ายังคงมี ความเห็นอยู่อย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุนี้ โลกหน้าไม่มี เหล่าสัตว์ผู้ผุดเกิดขึ้นไม่มี ผลวิบากของกรรมที่สัตว์ทำดีทำชั่วไม่มี ฯ
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[316] Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha athakho evamme ettha hoti itipi natthi paro loko natthi sattā opapātikā natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipākoti . atthi pana rājañña pariyāyo .pe. atthi bho kassapa pariyāyo .pe. yathākathaṃ viya rājaññāti . idha me bho kassapa purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dassenti ayaṃ te bhante coro āgucārī imassa yaṃ icchasi Taṃ daṇḍaṃ vadehīti tyāhaṃ evaṃ vadāmi tenahi bho imassa purisassa chaviṃ chindatha appevanāmassa jīvaṃ passeyyāmāti te tassa purisassa chaviṃ chindanti . nevassa mayaṃ jīvaṃ passāma . tyāhaṃ evaṃ vadāmi tenahi bho imassa purisassa cammaṃ chindatha maṃsaṃ chindatha nahāruṃ chindatha aṭṭhiṃ chindatha aṭṭhimiñjaṃ chindatha appevanāmassa jīvaṃ passeyyāmāti te tassa purisassa aṭṭhimiñjaṃ chindanti . Nevassa mayaṃ jīvaṃ passāma . ayampi kho bho kassapa pariyāyo yena me pariyāyena evaṃ hoti itipi natthi paro loko natthi sattā opapātikā natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipākoti.
ภาษาไทย ฉบับหลวง
[๓๑๗] ดูกรบพิตร ถ้าเช่นนั้น อาตมภาพจักยกอุปมาถวายบพิตร บุรุษ ผู้เป็น วิญญูชนในโลกนี้ บางพวกย่อมทราบเนื้อความของคำพูดด้วยอุปมา ดูกร บพิตร เรื่องเคยมีมาแล้วชฏิลผู้บำเรอไฟผู้หนึ่ง อยู่ในกุฎีอันมุงบังด้วยใบไม้ ณ ที่ชายป่า ครั้งนั้น ชนบทแห่งหนึ่งเป็น ที่พักของหมู่เกวียนอยู่แล้ว หมู่เกวียนนั้น พักอยู่ราตรีหนึ่ง ในที่ใกล้อาศรมชฎิลผู้บำเรอไฟนั้น แล้วจึงหลีกไป ลำดับนั้น ชฎิลผู้บำเรอไฟนั้นมีความคิดขึ้นว่า ถ้ากระไร เราควรจะเข้าไปในที่ ที่หมู่เกวียน นั้นพัก บางทีจะได้เครื่องอุปกรณ์อะไรในที่นั้นบ้าง ชฎิลผู้บำเรอไฟลุกขึ้นแต่เช้า เข้า ไปยังที่ที่หมู่เกวียนนั้นพัก ครั้นแล้ว ได้เห็นเด็กอ่อนศีรษะโล้น เขาทิ้งนอน หงายไว้ที่ที่หมู่เกวียน นั้นพัก ครั้นเห็น ได้เกิดความคิดขึ้นว่า เมื่อเราพบเห็น อยู่ จะปล่อยให้มนุษย์ทำกาละเสียนั้น ไม่สมควรแก่เราเลย ถ้ากระไร เราควร จะนำทารกนี้ไปยังอาศรม แล้วเลี้ยงดูให้เติบโตขึ้น ชฎิล ผู้บำเรอไฟ นำทารกนั้น ไปยังอาศรมแล้ว เลี้ยงดูให้เติบโตขึ้นแล้ว เมื่อทารกนั้นอายุย่างเข้า ๑๐ ปี หรือ ๑๒ ปี ชฎิลผู้บำเรอไฟ มีกรณียะบางอย่างในชนบทเกิดขึ้น เขาได้บอกทารกนั้น ว่า พ่อ เราปรารถนาจะไปยังชนบท เจ้าพึงบำเรอไฟ อย่าให้ไฟของเจ้าดับ ถ้า ไฟของเจ้าดับ นี้มีด นี้ฟืน นี้ไม้สีไฟ เจ้าพึงก่อไฟแล้วบำเรอไฟเถิด เขาสั่ง ทารกนั้นอย่างนี้แล้ว ได้ไปยังชนบท เมื่อทารกนั้นมัวเล่นเสีย ไฟดับแล้ว ทารก นั้นนึกขึ้นได้ว่า บิดาได้บอกเราไว้อย่างนี้ว่า พ่อ เจ้า พึงบำเรอไฟ อย่าให้ไฟของ เจ้าดับ ถ้าว่าไฟของเจ้าดับ นี้มีด นี้ฟืน นี้ไม้สีไฟ เจ้าพึงก่อไฟแล้ว บำเรอไฟ เถิด ถ้ากระไร เราควรจะก่อไฟแล้วบำเรอไฟ ทารกนั้นเอามีดถากไม้สีไฟ ด้วย เข้าใจว่า บางทีจะพบไฟบ้าง เขาไม่พบไฟเลย จึงผ่าไม้สีไฟออกเป็น ๒ ซีก แล้วผ่าออกเป็น ๓ ซีก ๔ ซีก ๕ ซีก ๑๐ ซีก ๒๐ ซีก แล้วเกรียกให้เป็นชิ้นเล็กๆ ครั้นแล้ว จึงโขลกในครก ครั้นโขลกแล้วจึง โปรยในที่มีลมมาก ด้วยเข้าใจว่า บางทีจะพบไฟบ้าง เขาไม่พบไฟเลย ลำดับนั้น ชฎิลผู้บำเรอไฟนั้น ทำกรณียะ นั่น ในชนบทสำเร็จแล้ว จึงกลับมายังอาศรมของตน ครั้นแล้วได้กล่าวกะทารก นั้นว่า พ่อ ไฟของเจ้าดับเสียแล้วหรือ ทารกนั้นตอบว่า ข้าแต่คุณพ่อ ขอประทาน โทษเถิด กระผม มัวเล่นเสียไฟจึงดับ กระผมนึกขึ้นได้ว่า พ่อได้บอกเราไว้อย่าง นี้ว่า พ่อ เจ้าพึงบำเรอไฟ อย่าให้ไฟ ของเจ้าดับ ถ้าไของเจ้าดับ นี้มีด นี้ฟืน นี้ไม้สีไฟ เจ้าพึงก่อไฟแล้วบำเรอไฟเถิด ถ้ากระไร เราควรจะก่อไฟแล้วบำเรอ ทีนั้น กระผมจึงเอามีดถากไม้สีไฟด้วยเข้าใจว่าบางทีจะพบไฟบ้าง กระผมมิได้พบ ไฟเลย จึงผ่าไม้สีไฟออกเป็น ๒ ซีก แล้วผ่าออกเป็น ๓ ซีก ๔ ซีก ๕ ซีก ๑๐ ซีก ๒๐ ซีก แล้วเกรียกให้เป็นชิ้นเล็กๆ ครั้นแล้วจึงโขลกในครก ครั้นโขลก แล้ว เอาโปรยใน ที่มีลมมากด้วยเข้าใจว่า บางทีจะพบไฟบ้าง กระผมไม่พบไฟ เลย ลำดับนั้น ชฎิลผู้บำเรอไฟ นั้นได้มีความคิดว่า ทารกนี้ช่างโง่เหลือเกิน ไม่ เฉียบแหลม จักแสวงหาไฟโดยไม่ถูกทางได้อย่างไรกัน เมื่อทารกนั้นกำลังมองดู อยู่ ชฎิลนั้นหยิบไม้สีไฟมาสีให้เกิดไฟแล้ว ได้บอกทารก นั้นว่า เขาติดไฟกัน อย่างนี้ ไม่เหมือนอย่างเจ้าซึ่งยังเขลา ไม่เฉียบแหลม แสวงหาไฟโดยไม่ ถูกทาง ดูกรบพิตร บพิตรก็ฉันนั้นเหมือนกัน ยังทรงเขลา ไม่เฉียบแหลม ทรงแสวงหา ปรโลกโดยไม่ถูกทาง ขอบพิตรจงทรงสละคืนทิฐิอันลามกนั้นเสียเถิด ขอบพิตร จงปล่อยวาง ทิฐิอันลามกนั้นเสียเถิด ทิฐิอันลามกนั้นอย่าได้บังเกิดมีแก่บพิตร เพื่อ มิใช่ประโยชน์ เพื่อ ความทุกข์ สิ้นกาลนานเลย ฯ
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[317] Tenahi rājañña upamante karissāmi upamāyapīdhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti . bhūtapubbaṃ rājañña aññataro aggiko jaṭilo araññāyatane paṇṇakuṭiyā sammati . Athakho rājañña aññataro janapado satthavāso vuṭṭhāsi . athakho so satthavāso tassa aggikassa jaṭilassa assamassa sāmantā ekarattiṃ vasitvā pakkāmi . athakho rājañña tassa aggikassa jaṭilassa etadahosi yannūnāhaṃ yena so satthavāso tenupasaṅkameyyaṃ appevanāmettha kiñci upakaraṇaṃ adhigaccheyyanti . athakho so aggiko jaṭilo kālasseva vuṭṭhāya yena so satthavāso tenupasaṅkami upasaṅkamitvā addasa tasmiṃ satthavāse daharaṃ kumāraṃ Maṇḍaṃ uttānaseyyakaṃ chaḍḍitaṃ . disvānassa etadahosi na kho me taṃ paṭirūpaṃ yaṃ me pekkhamānassa manussabhūto kālaṃ kareyya yannūnāhaṃ imaṃ dārakaṃ assamaṃ netvā āpādeyyaṃ poseyyaṃ vaḍḍheyyanti . athakho so aggiko jaṭilo taṃ dārakaṃ assamaṃ netvā āpādesi posesi vaḍḍhesi . yadā so dārako dasavassuddesiko vā hoti dvādasavassuddesiko vā athakho tassa aggikassa jaṭilassa janapade kiñcideva karaṇīyaṃ uppajji . athakho so aggiko jaṭilo taṃ dārakaṃ etadavoca icchāmahaṃ tāta janapadaṃ gantuṃ aggiṃ tāta paricareyyāsi mā ca te aggi nibbāyi sace va te aggi nibbāyeyya ayaṃ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṃ araṇisahitaṃ aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyāsīti . athakho so aggiko jaṭilo taṃ dārakaṃ evaṃ anusāsitvā janapadaṃ agamāsi . Tassa khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi. {317.1} Athakho tassa dārakassa etadahosi pitā kho maṃ evaṃ avaca aggiṃ tāta paricareyyāsi mā ca te aggi nibbāyi sace va te aggi nibbāyeyya ayaṃ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṃ araṇisahitaṃ aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyāsīti yannūnāhaṃ aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyanti . athakho so dārako araṇisahitaṃ vāsiyā tacchi appevanāma aggiṃ adhigaccheyyanti . neva so aggiṃ adhigacchi araṇisahitaṃ dvidhā phālesi tidhā phālesi catudhā phālesi pañcadhā phālesi dasadhā Phālesi vīsatidhā phālesi sakalikaṃ sakalikaṃ akāsi sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā udukkhale koṭesi udukkhale koṭetvā mahāvāte ophuni appevanāma aggiṃ adhigaccheyyanti. Neva so aggiṃ adhigacchi. {317.2} Athakho so aggiko jaṭilo janapade taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena sako assamo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā taṃ dārakaṃ etadavoca kacci te tāta aggi nibbutoti . idha me tāta khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi tassa me etadahosi pitā kho maṃ evaṃ avaca aggiṃ tāta paricareyyāsi mā ca te tāta aggi nibbāyi sace va te aggi nibbāyeyya ayaṃ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṃ araṇisahitaṃ aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyāsīti yannūnāhaṃ aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyanti athakhohaṃ tāta araṇisahitaṃ vāsiyā tacchiṃ appevanāma aggiṃ adhigaccheyyanti . nevāhaṃ aggiṃ adhigacchiṃ araṇisahitaṃ dvidhā phālesiṃ tidhā phālesiṃ catudhā phālesiṃ pañcadhā phālesiṃ dasadhā phālesiṃ vīsatidhā phālesiṃ sakalikaṃ sakalikaṃ akāsiṃ sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā udukkhale koṭesiṃ udukkhale koṭetvā mahāvāte ophuniṃ appevanāma aggiṃ adhigaccheyyanti nevāhaṃ aggiṃ adhigacchinti. {317.3} Athakho tassa aggikassa jaṭilassa etadahosi yāva bālo ayaṃ dārako abyatto kathañhi nāma ayoniso aggiṃ gavesissatīti . tassa pekkhamānassa araṇisahitaṃ Gahetvā aggiṃ nibbattetvā taṃ dārakaṃ etadavoca evaṃ kho tāta aggi nibbattetabbo na tveva yathā tvaṃ bālo abyatto ayoniso aggiṃ gavesissasīti . evameva kho tvaṃ rājañña bālo abyatto ayoniso paralokaṃ gavesissasi paṭinissajjetaṃ rājañña pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjetaṃ rājañña pāpakaṃ diṭṭhigataṃ mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti.