[54] Jānāti kho vāseṭṭhā rājā pasenadi kosalo samaṇo gotamo anuttaro sakyakulā pabbajitoti . sakyā kho pana vāseṭṭhā rañño pasenadissa kosalassa anantarā anuyantā bhavanti . karonti kho vāseṭṭhā sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ . iti kho vāseṭṭhā yaṃ karonti sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ karoti taṃ rājā pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ nanu sujāto samaṇo gotamo dujjātohamasmi balavā samaṇo gotamo dubbalohamasmi pāsādiko samaṇo gotamo dubbaṇṇohamasmi mahesakkho samaṇo gotamo appesakkhohamasmīti athakho naṃ dhammaṃyeva sakkaronto dhammaṃ garukaronto dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacayamāno . evaṃ rājā pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ karoti abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ . iminā kho evaṃ vāseṭṭhā pariyāyena veditabbaṃ yathā dhammo seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.

[55] Tumhe khvattha vāseṭṭhā nānājaccā nānānāmā nānāgottā nānākulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā ke tumheti Puṭṭhā samānā samaṇā sakyaputtiyāmhāti paṭijānāthāti . yassa kho panassa vāseṭṭhā tathāgate saddhā niviṭṭhā mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṃhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ tassetaṃ kallaṃ vācāya bhagavatomhi putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādoti . taṃ kissa hetu . tathāgatassa hetaṃ vāseṭṭhā adhivacanaṃ dhammakāyo itipi brahmakāyo itipi dhammabhūto itipi brahmabhūto itipi.

[56] Hoti kho so vāseṭṭhā samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti te tattha [2]- manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti . hoti kho so vāseṭṭhā samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati vivaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarakāyā cavitvā itthattaṃ āgacchanti te ca honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti. {56.1} Ekodakīkūtaṃ kho pana vāseṭṭhā tena samayena hoti andhakāro andhakāratimisā na candimasuriyā paññāyanti na nakkhattāni tārakarūpāni paññāyanti na rattindivā paññāyanti na māsaddhamāsā paññāyanti na utusaṃvaccharā Paññāyanti na itthīpurisā paññāyanti . sattā sattātveva saṅkhyaṃ gacchanti . athakho tesaṃ vāseṭṭhā sattānaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasapaṭhavī udakasmiṃ samantāni seyyathāpi nāma payatattassa nibbāyamānassa upari santānakaṃ hoti evamevaṃ pāturahoti sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā seyyathāpi nāma sampannā vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇā ahosi seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ evamassādā ahosi. {56.2} Athakho vāseṭṭhā aññataro satto lolajātiko ambho kimevidaṃ bhavissatīti rasapaṭhaviṃ aṅguliyā sāyi tassa rasapaṭhaviṃ aṅguliyā sāyato acchādesi taṇhāpassa okkami . aññepi kho vāseṭṭhā sattā tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamānā rasapaṭhaviṃ aṅguliyā sāyiṃsu . tesaṃ rasapaṭhaviṃ aṅguliyā sāyataṃ acchādeti taṇhā ca nesaṃ okkami. {56.3} Athakho te vāseṭṭhā sattā rasapaṭhaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ . yato kho vāseṭṭhā sattā rasapaṭhaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ atha tesaṃ sattānaṃ sayaṃpabhā antaradhāyi . sayaṃpabhāya antarahitāya candimasuriyā pāturahesuṃ candimasuriyesu pātubhūtesu nakkhattāni tārakarūpāni pāturahesuṃ nakkhattesu tārakarūpesu pātubhūtesu rattindivā paññāyiṃsu rattindivesu paññāyamānesu māsaddhamāsā paññāyiṃsu māsaddhamāsesu paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu ettāvatā Kho vāseṭṭhā ayaṃ loko puna vivaṭṭo hoti.