[57] Athakho te vāseṭṭhā sattā rasapaṭhaviṃ paribhuñjantā tabbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu . yathā yathā kho te vāseṭṭhā sattā rasapaṭhaviṃ paribhuñjantā tabbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu tathā tathā tesaṃ sattānaṃ kharattañceva kāyasmiṃ okkami vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha . ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti ekidaṃ sattā dubbaṇṇā . tattha ye te sattā vaṇṇavanto te dubbaṇṇe satte atimaññanti mayametehi vaṇṇavantatarā amhehete dubbaṇṇatarāti . tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ rasapaṭhavī antaradhāyi . Rasapaṭhaviyā antarahitāya sannipatiṃsu sannipatitvā anutthuniṃsu aho rasaṃ aho rasanti . tadetarahipi manussā kiñcideva surasaṃ labhitvā evamāhaṃsu aho rasaṃ aho rasanti . tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anussaranti na tvevassa atthaṃ ājānanti.

[58] Athakho tesaṃ vāseṭṭhā sattānaṃ rasapaṭhaviyā antarahitāya bhūmipappaṭiko pāturahosi . seyyathāpi nāma ahicchattako evamevaṃ pāturahosi . so ahosi vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno seyyathāpi nāma sampannā vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇo ahosi seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ Evamassādo ahosi. {58.1} Athakho te vāseṭṭhā sattā bhūmipappaṭikaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ te [1]- paribhuñjantā tabbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu . yathā yathā kho te vāseṭṭhā sattā bhūmipappaṭikaṃ paribhuñjantā tabbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyoso mattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha . ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti ekidaṃ sattā dubbaṇṇā . tattha ye te sattā vaṇṇavanto te dubbaṇṇe satte atimaññanti mayametehi vaṇṇavantatarā amhehete dubbaṇṇatarāti . tesaṃ vaṇṇātimāna- paccayā mānātimānajātikānaṃ bhūmipappaṭiko antaradhāyi. {58.2} Bhūmipappaṭike antarahite padālatā pāturahosi. Seyyathāpi nāma kalambakā evamevaṃ pāturahosi . sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā seyyathāpi nāma sampannā vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇā ahosi seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ evamassādā ahosi . athakho te vāseṭṭhā sattā padālataṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ te paribhuñjantā tabbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu . yathā yathā kho te vāseṭṭhā sattā padālataṃ paribhuñjantā tabbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyoso mattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha . ekidaṃ Sattā vaṇṇavanto honti ekidaṃ sattā dubbaṇṇā . tattha ye te sattā vaṇṇavanto te dubbaṇṇe satte atimaññanti mayametehi vaṇṇavantatarā amhehete dubbaṇṇatarāti . tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ padālatā antaradhāyi. {58.3} Padālatāya antarahitāya sannipatiṃsu sannipatitvā anutthuniṃsu ahu vata no ahāyi vata no padālatāti. Tadetarahi manussā kenacideva dukkhadhammena phuṭṭhā evamāhaṃsu ahu vata no ahāyi vata noti . tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anussaranti na tvevassa atthaṃ ājānanti.

เล่มที่ ๑๑ ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค๓๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. อัคคัญญสูตร”