[503] Katī panāvuso paccayā adukkhamasukhāya cetovimuttiyā samāpattiyāti . cattāro kho āvuso paccayā adukkhamasukhāya cetovimuttiyā samāpattiyā idhāvuso bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ aṭṭhaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ime kho āvuso cattāro paccayā adukkhamasukhāya cetovimuttiyā samāpattiyāti . katī panāvuso paccayā animittāya cetovimuttiyā samāpattiyāti . dve kho āvuso paccayā animittāya cetovimuttiyā samāpattiyā sabbanimittānañca amanasikāro animittāya ca dhātuyā manasikāro ime kho āvuso dve paccayā animittāya cetovimuttiyā samāpattiyāti . katī panāvuso paccayā animittāya cetovimuttiyā ṭhitiyāti . tayo kho āvuso paccayā animittāya Cetovimuttiyā ṭhitiyā sabbanimittānañca amanasikāro animittāya ca dhātuyā manasikāro pubbe ca abhisaṅkhāro ime kho āvuso tayo paccayā animittāya cetovimuttiyā ṭhitiyāti . katī panāvuso paccayā animittāya cetovimuttiyā vuṭṭhānāyāti . dve kho āvuso paccayā animittāya cetovimuttiyā vuṭṭhānāya sabbanimittānañca manasikāro animittāya ca dhātuyā amanasikāro ime kho āvuso dve paccayā animittāya cetovimuttiyā vuṭṭhānāyāti.
[504] Yā cāyaṃ āvuso appamāṇā cetovimutti yā ca ākiñcaññā cetovimutti yā ca suññatā cetovimutti yā ca animittā cetovimutti ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca udāhu ekatthā byañjanameva nānanti . yā cāyaṃ āvuso appamāṇā cetovimutti yā ca ākiñcaññā cetovimutti yā ca suññatā cetovimutti yā ca animittā cetovimutti atthi kho āvuso pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca atthi ca āvuso pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā ekatthā byañjanameva nānaṃ . katamo cāvuso pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca idhāvuso bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena Cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati karuṇāsahagatena ... muditāsahagatena ... Upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati ayaṃ vuccatāvuso appamāṇā cetovimutti . katamā cāvuso ākiñcaññā cetovimutti idhāvuso bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccatāvuso ākiñcaññā cetovimutti. {504.1} Katamā cāvuso suññatā cetovimutti idha āvuso bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati suññamidaṃ attena vā attaniyena vāti ayaṃ vuccatāvuso suññatā cetovimutti . katamā cāvuso animittā cetovimutti idhāvuso bhikkhu sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccatāvuso animittā cetovimutti . ayaṃ kho āvuso pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca . katamo cāvuso pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā ekatthā byañjanameva nānaṃ rāgo kho āvuso pamāṇakaraṇo doso pamāṇakaraṇo moho pamāṇakaraṇo te khīṇāsavassa bhikkhuno Pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā . yāvatā kho āvuso appamāṇā cetovimuttiyo akuppā tāsaṃ cetovimutti aggamakkhāyati sā kho panākuppā cetovimutti suññā rāgena suññā dosena suññā mohena . Rāgo kho āvuso kiñcano doso kiñcano moho kiñcano te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā . yāvatā kho āvuso ākiñcaññā cetovimuttiyo akuppā tāsaṃ cetovimutti aggamakkhāyati sā kho panākuppā cetovimutti suññā rāgena suññā dosena suññā mohena. {504.2} Rāgo kho āvuso nimittakaraṇo doso nimittakaraṇo moho nimittakaraṇo te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā . yāvatā kho āvuso nimittā cetovimuttiyo akuppā tāsaṃ cetovimutti aggamakkhāyati sā kho panākuppā cetovimuttati suññā rāgena suññā dosena suññā mohena . ayaṃ kho āvuso pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā ekatthā byañjanameva nānanti. Idamavocāyasmā sārīputto attamano āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmato sārīputtassa bhāsitaṃ abhinandīti. Mahāvedallasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ. --------