[299] Puna caparaṃ sandaka idhekacco satthā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhī natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ saṅkilesāya ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā ahetū appaccayā sattā visujjhanti natthi balaṃ Natthi viriyaṃ natthi purisathāmo natthi purisaparakkamo sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā aviriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentīti.

[300] Tatra sandaka viññū puriso iti paṭisañcikkhati ayaṃ kho bhavaṃ satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhī natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ saṅkilesāya ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā ahetū appaccayā sattā visujjhanti natthi balaṃ natthi viriyaṃ natthi purisathāmo natthi purisaparakkamo sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā aviriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedentīti . sace imassa bhoto satthuno saccaṃ vacanaṃ akatena me ettha kataṃ avusitena me ettha vusitaṃ ubhopi mayaṃ ettha samasamā sāmaññaṃ pattā yo cāhaṃ na vadāmi ubho ahetū appaccayā visujjhissāmāti . atirekaṃ kho panimassa bhoto satthuno naggiyaṃ muṇḍiyaṃ ukkuṭikappadhānaṃ kesamassulocanaṃ yohaṃ puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasanto kāsikacandanaṃ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṃ dhārento jātarūparajataṃ sādiyanto iminā bhotā satthārā samasamagatiko bhavissāmi abhisamparāyaṃ sohaṃ kiṃ jānanto kiṃ passanto imasmiṃ satthari brahmacariyaṃ carissāmi so abrahmacariyavāso ayanti iti viditvā Tasmā brahmacariyā nibbijja pakkamati . ayaṃ kho sandaka tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo abrahmacariyavāso akkhāto yattha viññū puriso sasakkaṃ brahmacariyaṃ na vaseyya vasanto ca nārādheyya ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ.

[301] Puna caparaṃ sandaka idhekacco satthā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhī sattime kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā te na iñjanti na vipariṇāmenti nāññamaññaṃ byābādhenti nālaṃ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā katame satta paṭhavikāyo āpokāyo tejokāyo vāyokāyo sukhe dukkhe jīve sattame ime satta kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā te na iñjanti na vipariṇāmenti nāññamaññaṃ byābādhenti nālaṃ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā tattha natthi hantā vā ghātetā vā sotā vā sāvetā vā viññātā vā viññāpetā vā yopi tiṇhena satthena sīsaṃ chindati na koci kañci jīvitā voropeti sattannaṃ tveva kāyānamantarena satthaṃ vivaramanuppatati. {301.1} Cuddasa kho panimāni yonippamukhasatasahassāni saṭṭhiñca satāni cha ca satāni pañca ca kammuno satāni pañca ca kammāni Tīṇi ca kammāni kamme ca aḍḍhakamme ca dvaṭṭhippaṭipadā dvaṭṭhantarakappā [1]- chaḷābhijātiyo aṭṭha purisabhūmiyo ekūnapaññāsa ājīvasate ekūnapaññāsa paribbājakasate ekūnapaññāsa nāgāvāsasate vīse indriyasate tiṃse nirayasate chattiṃsa rajodhātuyo satta saññigabbhā satta asaññigabbhā satta niganthagabbhā satta devā satta mānusā satta pisācā satta sarā satta pavuṭā satta pāsāṇā satta papātā satta papātasatāni satta supinā satta supinasatāni cūḷāsīti mahākappino satasahassāni yāni. {301.2} Bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissanti . tattha natthi imināhaṃ sīlena vā vattena vā tapena vā brahmacariyena vā apparipakkaṃ vā kammaṃ paripācessāmi paripakkaṃ vā kammaṃ phussa phussa byantīkarissāmīti hevaṃ natthi doṇamite sukhadukkhe pariyantakate saṃsāre natthi hāyanavaḍḍhane natthi ukkaṃsāvakaṃse . Seyyathāpi nāma suttaguḷe khitte nibbedhiyamānameva paleti evameva bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissantīti.

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๑๕๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. สันทกสูตร”