[579] Heturūpaṃ bhante bhagavā āha saheturūpaṃ pana bhante bhagavā āha cattārome bhante vaṇṇā khattiyā brāhmaṇā Vessā suddā te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā te cassu sammappadhānā ettha pana tesaṃ bhante siyā viseso siyā nānākaraṇanti . ettha kho nesāhaṃ mahārāja na kiñci nānākaraṇaṃ vadāmi yadidaṃ vimuttiyā vimuttiṃ . seyyathāpi mahārāja puriso [1]- sukkhaṃ sālakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya tejo pātukareyya . atha aparo puriso sukkhaṃ ambakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya tejo pātukareyya . atha ca aparo puriso sukkhaṃ udumbarakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya tejo pātukareyya . Taṃ kiṃ maññasi mahārāja siyā nu kho tesaṃ aggīnaṃ nānādāruto abhinibbattānaṃ kiñci nānākaraṇaṃ acciyā vā acciṃ vaṇṇena vā vaṇṇaṃ ābhāya vā ābhanti . no hetaṃ bhante . evameva kho mahārāja yaṃ taṃ tejaṃ viriyānimmathitaṃ padhānābhinibbattaṃ nāhaṃ tattha kiñci nānākaraṇaṃ vadāmi yadidaṃ vimuttiyā vimuttinti.
[580] Heturūpaṃ bhante bhagavā āha saheturūpaṃ pana bhante bhagavā āha kiṃ pana bhante atthi devāti . kiṃ pana tvaṃ mahārāja evaṃ vadesi kiṃ pana bhante atthi devāti . yadi vā te bhante devā āgantāro itthattaṃ yadi vā anāgantāro itthattanti . ye te mahārāja devā sabyāpajjhā te devā āgantāro itthattaṃ ye te devā abyāpajjhā te devā anāgantāro itthattanti.
[581] Evaṃ vutte viḍūḍabho senāpati bhagavantaṃ etadavoca ye te bhante devā sabyāpajjhā āgantāro itthattaṃ te devā ye te devā abyāpajjhā anāgantāro itthattaṃ te deve tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vāti . Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi ayaṃ kho viḍūḍabho senāpati rañño pasenadissa kosalassa putto ahaṃ bhagavato putto ayaṃ kho kālo yaṃ putto puttena manteyyāti. {581.1} Atha kho āyasmā ānando viḍūḍabhaṃ senāpatiṃ āmantesi tenahi senāpati taññevettha paṭipucchissāmi yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi taṃ kiṃ maññasi senāpati yāvatā rañño pasenadissa kosalassa vijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti pahoti tattha rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vāti . Yāvatā bho rañño pasenadissa kosalassa vijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti pahoti tattha rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vāti. {581.2} Taṃ kiṃ maññasi senāpati yāvatā rañño pasenadissa kosalassa avijitaṃ yattha ca rājā Pasenadi kosalo na issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti tattha pahoti rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vāti . Yāvatā bho rañño pasenadissa kosalassa avijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo na issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti na tattha pahoti rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vāti. {581.3} Taṃ kiṃ maññasi senāpati sutā te devā tāvatiṃsāti. Evaṃ bho sutā me devā tāvatiṃsā idānipi bhotā raññā pasenadinā kosalena sutā devā tāvatiṃsāti . taṃ kiṃ maññasi senāpati pahoti rājā pasenadi kosalo deve tāvatiṃse tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vāti . dassanāyapi bho rājā pasenadi kosalo deve tāvatiṃse nappahoti kuto pana tamhā ṭhānā cāvessati vā pabbājessati vāti . evameva kho senāpati ye te devā sabyāpajjhā āgantāro itthattaṃ te devā ye te devā abyāpajjhā anāgantāro itthattaṃ te deve dassanāyapi nappahonti kuto pana tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vāti . atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca ko nāmāyaṃ bhante bhikkhūti . Ānando nāma mahārājāti.