[589] Yathā santaṃyeva bho taṃ bhavantaṃ gotamaṃ tathā saddo abbhuggato no aññathā tādiso ca kho so bhavaṃ gotamo no aññādiso samannāgato ca bho so bhavaṃ gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi {589.1} supatiṭṭhitapādo kho pana so bhavaṃ gotamo idampi tassa bhoto gotamassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati heṭṭhā kho pana tassa bhoto gotamassa pādatalesu cakkāni jātāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni . Āyatapaṇhi kho pana so bhavaṃ gotamo dīghaṅgulī kho pana so bhavaṃ gotamo mudutaluṇahatthapādo kho pana so bhavaṃ gotamo jālahatthapādo kho pana so bhavaṃ gotamo ussaṅkhapādo kho pana so bhavaṃ gotamo eṇijaṅgho kho pana so bhavaṃ gotamo ṭhitako kho pana so bhavaṃ gotamo anonamanto ubhohi pāṇitalehi jannukāni parimasati parimajjati kosohitavatthaguyho kho pana so bhavaṃ gotamo {589.2} suvaṇṇavaṇṇo kho pana so bhavaṃ gotamo kāñcana- sannibhataco sukhumacchavī kho pana so bhavaṃ gotamo sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāyena upalimpati ekekalomo kho pana so Bhavaṃ gotamo ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni uddhaggalomo kho pana so bhavaṃ gotamo uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni padakkhiṇāvaṭṭakajātāni brahmujugatto kho pana so bhavaṃ gotamo sattussado kho pana so bhavaṃ gotamo sīhapubbaḍḍhakāyo kho pana so bhavaṃ gotamo citantaraṃso kho pana so bhavaṃ gotamo nigrodhaparimaṇḍalo kho pana so bhavaṃ gotamo yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo . samavaṭṭakkhandho kho pana so bhavaṃ gotamo {589.3} rasattasaggī kho pana so bhavaṃ gotamo sīhahaṇu kho pana so bhavaṃ gotamo cattāḷīsadanto kho pana so bhavaṃ gotamo samadanto kho pana so bhavaṃ gotamo aviraḷadanto kho pana so bhavaṃ gotamo susukkadāṭho kho pana so bhavaṃ gotamo pahutajivho kho pana so bhavaṃ gotamo brahmassaro kho pana so bhavaṃ gotamo karavikabhāṇī abhinīlanetto kho pana so bhavaṃ gotamo gopakhumo kho pana so bhavaṃ gotamo {589.4} uṇṇā kho panassa bhoto gotamassa bhamukantare jātā odātā mudutalasannibhā uṇhisasīso kho pana so bhavaṃ gotamo idampi tassa bhoto gotamassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. {589.5} Imehi kho so bho bhavaṃ gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato . gacchanto kho pana so bhavaṃ gotamo dakkhiṇena Pādena paṭhamaṃ pakkamati so nātidūre pādaṃ uddharati nāccāsanne pādaṃ nikkhapati so nātisīghaṃ gacchati nātisaṇikaṃ gacchati na ca addhavena addhavaṃ saṅghaṭṭento gacchati na ca gopphakena gopphakaṃ saṅghaṭṭento gacchati so gacchanto na satthiṃ unnāmeti na satthiṃ onāmeti na satthiṃ sannāmeti na satthiṃ vināmeti gacchato kho pana tassa bhoto gotamassa āraddhakāyova na iñjati na ca kāyabalena gacchati {589.6} avalokento kho pana so bhavaṃ gotamo sabbakāyeneva avaloketi so na uddhaṃ ulloketi na adho oloketi na vikkhepamāno gacchati yugamattañca pekkhati tato cassa uttariṃ anāvaṭaṃ ñāṇadassanaṃ bhavati . so antaragharaṃ pavisanto na kāyaṃ unnāmeti na kāyaṃ onāmeti na kāyaṃ sannāmeti na kāyaṃ vināmeti. So nātidūre nāccāsanne āsanassa parivattati na ca pāṇinā ālambitvā āsane nisīdati na ca āsanasmiṃ kāyaṃ pakkhipati. {589.7} So antaraghare nisinno samāno na hatthakukkuccaṃ āpajjati na pādakukkuccaṃ āpajjati na ca addhavena addhavaṃ āropetvā nisīdati na gopphakena gopphakaṃ āropetvā nisīdati na ca pāṇinā haṇukaṃ upadahetvā nisīdati . so antaraghare nisinno [6]- samāno na chambhati na kampati na vedhati na paritassati so acchambhī akampī avedhī aparitassī vigatalomahaṃso vivekāvatto ca . So bhavaṃ gotamo antaraghare nisinno hoti so pattodakaṃ Paṭiggaṇhanto na pattaṃ unnāmeti na pattaṃ onāmeti na pattaṃ sannāmeti na pattaṃ vināmeti so pattodakaṃ paṭiggaṇhāti nātithokaṃ nātibahuṃ . so na khulukhulukārakaṃ pattaṃ dhovati na saṃparivattakaṃ pattaṃ dhovati na pattaṃ bhūmiyaṃ nikkhipetvā hatthe dhovati . hatthesu dhotesu patto dhoto hoti patte dhote hatthā dhotā honti . so pattodakaṃ chaḍḍeti nātidūre nāccāsanne na ca vicchaḍḍiyamāno. {589.8} So odanaṃ paṭiggaṇhanto na pattaṃ unnāmeti na pattaṃ onāmeti na pattaṃ sannāmeti na pattaṃ vināmeti. So odanaṃ paṭiggaṇhāti nātithokaṃ nātibahuṃ . byañjanaṃ [1]- pana so bhavaṃ gotamo paṭiggaṇhāti byañjanamattāya āhāreti na ca byañjanena ālopaṃ atināmeti . dvattikkhattuṃ kho [3]- bhavaṃ gotamo mukhe ālopaṃ saṃparivattetvā ajjhoharati . na cassa kāci odanamiñjā asaṃbhinnā kāyaṃ pavisati . na cassa kāci odanamiñjā mukhe avasiṭṭhā hoti . aḍḍhāya ālopaṃ upanāmeti . Rasapaṭisaṃvedī kho pana so bhavaṃ gotamo āhāraṃ āhāreti no ca rasarāgapaṭisaṃvedī. {589.9} Aṭṭhaṅgasamannāgataṃ kho pana so bhavaṃ gotamo āhāraṃ āhāreti neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsuparatiyā brahmacariyānuggahāya iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṃ na uppādessāmi yātrā ca Me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cāti . so bhuttāvī pattodakaṃ paṭiggaṇhanto na pattaṃ unnāmeti na pattaṃ onāmeti na pattaṃ sannāmeti na pattaṃ vināmeti . so pattodakaṃ paṭiggaṇhāti nātithokaṃ nātibahuṃ . so na khulukhulukārakaṃ pattaṃ dhovati na saṃparivattakaṃ pattaṃ dhovati na pattaṃ bhūmiyaṃ nikkhipitvā hatthe dhovati. Hatthesu dhotesu patto dhoto hoti patte dhote hatthā dhotā honti. So pattodakaṃ chaḍḍeti nātidūre nāccāsanne na ca vicchaḍḍiyamāno . so bhuttāvī na pattaṃ bhūmiyaṃ nikkhipati nātidūre nāccāsanne na ca anatthiko pattena hoti na ca ativelānurakkhī pattasmiṃ . so bhuttāvī muhuttaṃ tuṇhī nisīdati. Na ca anumodanassa kālamatināmeti. {589.10} So bhuttāvī anumodati na taṃ bhattaṃ garahati na aññaṃ bhattaṃ paṭikaṅkhati . aññadatthuṃ dhammiyā kathāya taṃ parisaṃ sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti . so taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkamati . so nātisīghaṃ gacchati nātisaṇikaṃ gacchati na ca muñcitukāmo gacchati . na ca tassa bhoto gotamassa kāye cīvaraṃ accukkaṭṭhaṃ hoti na ca accokkaṭṭhaṃ na ca kāyasmiṃ allīnaṃ na ca kāyasmā apakkaṭṭhaṃ . na ca bhoto gotamassa kāyasmiṃ vāto cīvaraṃ asaṃvahati . na ca tassa bhoto gotamassa kāye rajojallaṃ Limpati . so ārāmagato nisīdati paññatte āsane nisajja pāde pakkhāleti . na ca so bhavaṃ gotamo pādamaṇḍanānuyogamanuyutto viharati . so pāde pakkhāletvā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā . so neva attabyābādhāya ceteti na parabyābādhāya ceteti na ubhayabyābādhāya ceteti . Attahitaṃ parahitaṃ ubhayahitaṃ sabbalokahitameva so bhavaṃ gotamo cintento nisinno hoti . so ārāmagato parisati dhammaṃ deseti na taṃ parisaṃ ussādeti na taṃ parisaṃ apasādeti aññadatthuṃ dhammiyā kathāya taṃ parisaṃ sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. {589.11} Aṭṭhaṅgasamannāgato kho panassa bhoto gotamassa mukhato ghoso niccharati vissaṭṭho ca viññeyyo ca mañju ca savanīyo ca vindu ca avisārī ca gambhīro ca ninnādī ca. Yathā parisaṃ kho pana so bhavaṃ gotamo sarena viññāpeti na cassa bahiddhā parisāya ghoso niccharati. Te tena bhotā gotamena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā uṭṭhāyāsanā pakkamanti avalokayamānāyeva avijahantābhāvena addasāma kho mayaṃ bho taṃ bhavantaṃ gotamaṃ gacchantaṃ addasāma ṭhitaṃ addasāma antaragharaṃ pavisantaṃ addasāma antaraghare nisinnaṃ tuṇhībhūtaṃ addasāma antaraghare bhuñjantaṃ addasāma bhuttāviṃ nisinnaṃ tuṇhībhūtaṃ addasāma bhuttāviṃ anumodantaṃ addasāma Ārāmaṃ āgacchantaṃ addasāma ārāmagataṃ nisinnaṃ tuṇhībhūtaṃ addasāma ārāmagataṃ parisati dhammaṃ desentaṃ ediso ca ediso ca so bhavaṃ gotamo tato ca bhiyyoti.

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๒๗๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. พรหมายุสูตร”