[656] Saddhā cepi bhāradvāja purisassa hoti evaṃ me saddhāti iti vadaṃ saccamanurakkhati na tveva tāva ekaṃsena niṭṭhaṃ Gacchati idameva saccaṃ moghamaññanti ettāvatā kho bhāradvāja saccamanurakkhaṇā hoti ettāvatā saccamanurakkhati ettāvatā ca mayaṃ saccānurakkhaṇaṃ paññāpema na tveva tāva saccānubodho hoti {656.1} ruci cepi bhāradvāja purisassa hoti ... Anussavo cepi bhāradvāja purisassa hoti ... ākāraparivitakko cepi bhāradvāja purisassa hoti ... diṭṭhinijjhānakkhanti cepi bhāradvāja purisassa hoti evaṃ me diṭṭhinijjhānakkhantīti iti vadaṃ saccamanurakkhati na tveva tāva ekaṃsena niṭṭhaṃ gacchati idameva saccaṃ moghamaññanti ettāvatā kho bhāradvāja saccamanurakkhaṇā hoti ettāvatā saccamanurakkhati ettāvatā ca mayaṃ saccānurakkhaṇaṃ paññāpema na tveva tāva saccānubodho hotīti. {656.2} Ettāvatā bho gotama saccamanurakkhaṇā hoti ettāvatā saccamanurakkhati ettāvatā ca mayaṃ saccānurakkhaṇaṃ pekkhāma kittāvatā pana bho gotama saccānubodho hoti kittāvatā saccamanubujjhati saccānubodhaṃ mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ pucchāmāti.
[657] Idha kira bhāradvāja bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati . tameva gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā tīsu dhammesu samannesati lobhanīyesu dhammesu dosanīyesu dhammesu mohanīyesu dhammesu atthi nu kho imassa āyasmato tathārūpā lobhanīyā dhammā yathārūpehi lobhanīyehi dhammehi pariyādinnacitto Ajānaṃ vā vadeyya jānāmīti apassaṃ vā vadeyya passāmīti paraṃ vā tathattāya samādapeyya yaṃ paresaṃ assa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti . tamenaṃ samannesamāno evaṃ jānāti natthi kho imassāyasmato tathārūpā lobhanīyā dhammā yathārūpehi lobhanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṃ vā vadeyya jānāmīti apassaṃ vā vadeyya passāmīti paraṃ vā tathattāya samādapeyya yaṃ paresaṃ assa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti . tathā kho panimassāyasmato kāyasamācāro tathā vacīsamācāro yathātaṃ aluddhassa yaṃ kho pana ayamāyasmā dhammaṃ deseti gambhīro so dhammo duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo na so dhammo sudesiyo luddhenāti. {657.1} Yato naṃ samannesamāno visuddhaṃ lobhanīyehi dhammehi passati samanupassati tato naṃ uttariṃ samannesati dosanīyesu dhammesu atthi nu kho imassāyasmato tathārūpā dosanīyā dhammā yathārūpehi dosanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṃ vā vadeyya jānāmīti apassaṃ vā vadeyya passāmīti paraṃ vā tathattāya samādapeyya yaṃ paresaṃ assa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti . tamenaṃ samannesamāno evaṃ jānāti natthi kho imassāyasmato tathārūpā dosanīyā dhammā yathārūpehi dosanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṃ vā vadeyya jānāmīti apassaṃ vā vadeyya passāmīti paraṃ vā tathattāya Samādapeyya yaṃ paresaṃ assa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti . tathā kho panimassāyasmato kāyasamācāro tathā vacīsamācāro yathātaṃ aduṭṭhassa yaṃ kho pana ayamāyasmā dhammaṃ deseti gambhīro so dhammo duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo na so dhammo sudesiyo duṭṭhenāti. {657.2} Yato naṃ samannesamāno visuddhaṃ dosanīyehi dhammehi passati samanupassati tato naṃ uttariṃ samannesati mohanīyesu dhammesu atthi nu kho imassāyasmato tathārūpā mohanīyā dhammā yathārūpehi mohanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṃ vā vadeyya jānāmīti apassaṃ vā vadeyya passāmīti paraṃ vā tathattāya samādapeyya yaṃ paresaṃ assa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti . tamenaṃ samannesamāno evaṃ jānāti natthi kho imassāyasmato tathārūpā mohanīyā dhammā yathārūpehi mohanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṃ vā vadeyya jānāmīti apassaṃ vā vadeyya passāmīti paraṃ vā tathattāya samādapeyya yaṃ paresaṃ assa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti . tathā kho panimassāyasmato kāyasamācāro tathā vacīsamācāro yathātaṃ amūḷhassa yaṃ kho pana ayamāyasmā dhammaṃ deseti gambhīro so dhammo duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo na so dhammo sudesiyo mūḷhenāti. {657.3} Yato naṃ samannesamāno visuddhaṃ mohanīyehi dhammehi passati Samanupassati atha tamhi saddhaṃ niveseti saddhājāto upasaṅkamati upasaṅkamanto payirupāsati payirupāsanto sotaṃ odahati ohitasoto dhammaṃ suṇāti sutvā dhammaṃ dhāreti dhatānaṃ dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati atthaṃ upaparikkhato dhammā nijjhānaṃ khamanti dhammanijjhānakkhantiyā sati chando jāyati chandajāto ussahati ussahitvā tuleti tulayitvā padahati pahitatto samāno kāyena ceva paramatthasaccaṃ sacchikaroti paññāya ca taṃ ativijjha passati . ettāvatā kho bhāradvāja saccānubodho hoti ettāvatā saccamanubujjhati ettāvatā ca mayaṃ saccānubodhaṃ paññāpema na tveva saccānupatti hotīti. {657.4} Ettāvatā bho gotama saccānubodho hoti ettāvatā saccamanubujjhati ettāvatā ca mayaṃ saccānubodhaṃ pekkhāma kittāvatā pana bho gotama saccānupatti hoti kittāvatā saccamanupāpuṇāti saccānupattiṃ mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ pucchāmāti.