[74] Atha kho bhagavā upālissa gahapatissa anupubbikathaṃ kathesi seyyathīdaṃ dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṅkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi . yadā bhagavā aññāsi upāliṃ gahapatiṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ . seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya evameva upālissa gahapatissa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi yaṅkiñci samudayadhammaṃ sabbantaṃ nirodhadhammanti . atha kho upāli gahapati diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparapaccayo satthu sāsane bhagavantaṃ etadavoca handa cadāni mayaṃ bhante gacchāma bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyāti . yassadāni tvaṃ gahapati kālaṃ maññasīti.

[75] Atha kho upāli gahapati bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā Anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena sakaṃ nivesanaṃ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā dovārikaṃ āmantesi ajjatagge samma dovārika āvarāmi dvāraṃ niganthānaṃ niganthīnaṃ anāvaṭaṃ dvāraṃ bhagavato sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ sace koci nigantho āgacchati tamenaṃ tvaṃ evaṃ vadeyyāsi tiṭṭha bhante mā pāvisi ajjatagge upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagato āvaṭaṃ dvāraṃ niganthānaṃ niganthīnaṃ anāvaṭaṃ dvāraṃ bhagavato sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ sace te bhante piṇḍakena attho ettheva tiṭṭha ettheva te āharissantīti . evaṃ bhanteti kho dovāriko upālissa gahapatissa paccassosi.

[76] Assosi kho dīghatapassī nigantho upāli kira gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagatoti . atha kho dīghatapassī nigantho yena nigantho nāṭaputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā niganthaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca sutaṃ metaṃ bhante upāli kira gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagatoti . aṭṭhānaṃ kho etaṃ tapassi anavakāso yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagaccheyya ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṃ upagaccheyyāti . dutiyampi kho dīghatapassī nigantho niganthaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca sutaṃ metaṃ Bhante upāli kira gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagatoti . aṭṭhānaṃ kho etaṃ tapassi anavakāso yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagaccheyya ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṃ upagaccheyyāti. {76.1} Tatiyampi kho dīghatapassī nigantho niganthaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca sutaṃ metaṃ bhante upāli kira gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagatoti . aṭṭhānaṃ kho etaṃ tapassi anavakāso yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagaccheyya ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṃ upagaccheyyāti handāhaṃ bhante gacchāmi yāva jānāmi yadi vā upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagato yadi vā noti . gaccha tvaṃ tapassi jānāhi yadi vā upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagato yadi vā noti.

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๓๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. อุปาลิวาทสูตร”