[395] Seyyathāpi aggivessana rājā khattiyo muddhāvasitto nāgavanikaṃ āmantesi ehi tvaṃ samma nāgavanika rañño nāgaṃ abhirūhitvā nāgavanaṃ pavisitvā āraññanāgaṃ atipassitvā rañño nāgassa gīvāyaṃ upanibandhāhīti . evaṃ devāti kho aggivessana nāgavaniko rañño khattiyassa muddhāvasittassa paṭissutvā rañño nāgaṃ abhirūhitvā nāgavanaṃ pavisitvā āraññanāgaṃ atipassitvā rañño nāgassa gīvāyaṃ upanibandhati . tamenaṃ rañño nāgo abbhokāsaṃ nīharati . ettāvatā kho aggivessana āraññako nāgo abbhokāsagato hoti . ettha gedhā hi aggivessana āraññakā nāgā yadidaṃ nāgavanaṃ . tamenaṃ nāgavaniko rañño khattiyassa muddhāvasittassa ārocesi abbhokāsagato kho te deva āraññako nāgoti . tamenaṃ rājā khattiyo muddhāvasitto hatthidamakaṃ āmantesi ehi tvaṃ samma hatthidamaka āraññakaṃ nāgaṃ damayāhi āraññakānañceva sīlānaṃ abhinimmadanāya āraññakānañceva sarasaṅkappānaṃ abhinimmadanāya āraññakānañceva darathakilamathapariḷāhānaṃ abhinimmadanāya gāmante abhiramāpanāya manussakantesu sīlesu samādapanāyāti. {395.1} Evaṃ devāti kho aggivessana hatthidamako rañño khattiyassa muddhāvasittassa paṭissutvā mahantaṃ thambhaṃ paṭhaviyaṃ nikkhanitvā āraññakassa nāgassa gīvāyaṃ upanibandhati Āraññakānañceva sīlānaṃ abhinimmadanāya āraññakānañceva sarasaṅkappānaṃ abhinimmadanāya āraññakānañceva darathakilamatha- pariḷāhānaṃ abhinimmadanāya gāmante abhiramāpanāya manussakantesu sīlesu samādapanāya . tamenaṃ hatthidamako yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemaniyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpāhi vācāhi samudācarati . yato kho aggivessana āraññako nāgo hatthidamakassa yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemaniyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpāhi vācāhi samudācariyamāno sussusati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti . tamenaṃ hatthidamako uttariṃ tiṇaghāsodakaṃ anuppavecchati . yato kho aggivessana [1]- āraññako nāgo hatthidamakassa tiṇaghāsodakaṃ paṭiggaṇhāti . tatra hatthidamakassa evaṃ hoti jīvissati khodāni [2]- āraññako nāgoti . tamenaṃ hatthidamako uttariṃ kāraṇaṃ kāreti ādissa bho nikkhipa bhoti. {395.2} Yato kho aggivessana rañño nāgo hatthidamakassa ādānanikkhepe vacanakaro hoti ovādapaṭikaroti . tamenaṃ hatthidamako uttariṃ kāraṇaṃ kāreti abhikkama bho paṭikkama bhoti . yato kho aggivessana rañño nāgo hatthidamakassa abhikkamapaṭikkame vacanakaro hoti ovādapaṭikaroti . tamenaṃ hatthidamako uttariṃ kāraṇaṃ kāreti uṭṭhaha bho nipajja bhoti . Yato kho aggivessana rañño nāgo hatthidamakassa Uṭṭhānanipajjāya vacanakaro hoti ovādapaṭikaroti . tamenaṃ hatthidamako uttariṃ āneñjaṃ nāma kāraṇaṃ kāreti mahantassa phalakaṃ soṇḍāya upanibandhati tomarahattho ca puriso uparigīvāya nisinno hoti samantato ca tomarahatthā purisā parivāretvā ṭhitā honti hatthidamako ca dīghaṃ tomarayaṭṭhiṃ gahetvā purato ṭhito hoti . So āneñjakāraṇaṃ kāriyamāno neva purime pāde copeti na pacchime pāde copeti na purimaṃ kāyaṃ copeti na pacchimaṃ kāyaṃ copeti na sīsaṃ copeti na kaṇṇe copeti na dante copeti na naṅguṭṭhaṃ copeti na soṇḍaṃ copeti . so hoti rañño nāgo khamo sattippahārānaṃ asippahārānaṃ usuppahārānaṃ parasattuppahārānaṃ bheripaṇḍavasaṅkhadiṇḍimaninnādasaddānaṃ sabbavaṅkadosanihataninnitakasāvo rājāraho rājabhoggo rañño aṅgantve saṅkhaṃ gacchati.

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๑๔๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. ทันตภูมิสูตร”