[488] Sa kho so bhikkhave paṇḍito kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati . yaṃ kho taṃ bhikkhave sammā vadamāno vadeyya ekantaṃ iṭṭhaṃ ekantaṃ kantaṃ ekantaṃ manāpanti saggameva taṃ sammā vadamāno vadeyya ekantaṃ iṭṭhaṃ ekantaṃ kantaṃ ekantaṃ manāpanti . yāvañcidaṃ bhikkhave upamāpi na sukarā yāva sukhā saggāti.

[489] Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sakkā pana bhante upamā kātunti . sakkā bhikkhūti bhagavā avoca seyyathāpi bhikkhave rājā cakkavatti sattahi ratanehi samannāgato catūhi ca iddhīhi tatonidānaṃ sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti . katamehi sattahi.

[490] Idha bhikkhave rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe paṇṇarase sīsanhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa Dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvāna rañño khattiyassa muddhāvasittassa etadahosi sutaṃ kho pana metaṃ yassa rañño muddhāvasittassa tadahuposathe paṇṇarase sīsanhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ so hoti rājā cakkavatti assaṃ nu kho ahaṃ rājā cakkavattīti . Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhāvasitto uṭṭhāyāsanā vāmena hatthena bhiṅgāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukīrati pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ abhivijinātu bhavaṃ cakkaratananti. {490.1} Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavattati anvadeva rājā cakkavatti saddhiṃ caturaṅginiyā senāya . Yasmiṃ kho pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāti tatra rājā cakkavatti vāsaṃ upeti saddhiṃ caturaṅginiyā senāya . ye kho pana bhikkhave puratthimāya disāya paṭirājāno te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu ehi kho mahārāja svāgataṃ mahārāja sakante mahārāja anusāsa mahārājāti . rājā cakkavatti evamāha pāṇo na hantabbo adinnaṃ nādātabbaṃ kāmesumicchā na caritabbā musā na bhāsitabbā majjaṃ na pātabbaṃ yathābhūtañca bhuñjathāti . ye kho pana bhikkhave puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesuṃ. Dakkhiṇaṃ disaṃ samuddaṃ ajjhogahetvā paccuttaritvā pacchimaṃ disaṃ pavattati .pe. pacchimaṃ disaṃ samuddaṃ ajjhogahetvā paccuttaritvā uttaraṃ disaṃ pavattati anvadeva rājā cakkavatti saddhiṃ caturaṅginiyā senāya . yasmiṃ kho pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāti tatra rājā cakkavatti vāsaṃ upeti saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. {490.3} Ye kho pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu ehi kho mahārāja svāgataṃ mahārāja sakante mahārāja anusāsa mahārājāti . rājā cakkavatti evamāha pāṇo na hantabbo adinnaṃ nādātabbaṃ kāmesu micchā na caritabbā musā na bhāsitabbā majjaṃ na pātabbaṃ yathābhūtañca bhuñjathāti . ye kho pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesuṃ. {490.4} Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ paṭhavī abhivijinitvā tamenaṃ rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre akkhāhataṃ maññe tiṭṭhati rañño cakkavattissa antepuradvāraṃ upasobhayamānaṃ . rañño bhikkhave cakkavattissa evarūpaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati.

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๑๗๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. พาลบัณฑิตสูตร”