[690] Seyyathāpi bhikkhu dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ saṅghaṭā samodhānā usmā jāyati tejo abhinibbattati tesaṃyeva dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ nānābhāvā vinikkhepā yā tajjā usmā sā nirujjhati sā vūpasammati evameva kho bhikkhu sukhavedanīyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā . so sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno sukhaṃ vedanaṃ vediyāmīti pajānāti tasseva sukhavedanīyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedanīyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā sukhā vedanā sā nirujjhati sā vūpasammatīti pajānāti . dukkhavedanīyaṃ bhikkhu phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā . so dukkhaṃ vedanaṃ vediyamāno dukkhaṃ vedanaṃ vediyāmīti pajānāti tasseva dukkhavedanīyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ dukkhavedanīyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā dukkhā vedanā sā nirujjhati sā vūpasammatīti pajānāti . adukkhamasukhavedanīyaṃ Bhikkhu phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā . so adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyamāno adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vediyāmīti pajānāti tasseva adukkhamasukhavedanīyassa phassassa nirodhā yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ adukkhamasukhavedanīyaṃ phassaṃ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā sā nirujjhati sā vūpasammatīti pajānāti . athāparaṃ upekkhāyeva avasissati parisuddhā pariyodātā mudu ca kammaññā ca pabhassarā ca.

[691] Seyyathāpi bhikkhu dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā ukkaṃ bandheyya ukkaṃ bandhitvā ukkāmukhaṃ ālimpeyya ukkāmukhaṃ ālimpetvā saṇḍāsena jātarūpaṃ gahetvā ukkāmukhe pakkhipeyya . tamenaṃ kālena kālaṃ abhidhameyya kālena kālaṃ udakena paripphoseyya kālena kālaṃ ajjhupekkheyya . Taṃ hoti jātarūpaṃ nihataṃ ninnītakasāvaṃ mudu ca kammaññaṃ ca pabhassarañca yassā yassāva pilandhanavikatiyā ākaṅkhati yadi pavaṭṭikāya yadi kuṇḍalāya yadi gīveyyakāya yadi suvaṇṇamālāya tañcassa atthaṃ anubhoti evameva kho bhikkhu athāparaṃ upekkhāyeva avasissati parisuddhā pariyodātā mudu ca kammaññā ca pabhassarā ca. {691.1} So evaṃ pajānāti imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ ākāsānañcāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ evamme ayaṃ upekkhā Tannissitā tadupādānā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ viññāṇañcāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ evamme ayaṃ upekkhā tannissitā tadupādānā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ ākiñcaññāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ evamme ayaṃ upekkhā tannissitā tadupādānā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ evamme ayaṃ upekkhā tannissitā tadupādānā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyyāti. {691.2} So evaṃ pajānāti imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ ākāsānañcāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ saṅkhatametaṃ imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ viññāṇañcāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ saṅkhatametaṃ imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ ākiñcaññāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ saṅkhatametaṃ imañce ahaṃ upekkhaṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasaṃhareyyaṃ tadanudhammañca cittaṃ bhāveyyaṃ saṅkhatametanti. {691.3} So nevābhisaṅkharoti nābhisañcetayati bhavāya vā vibhavāya vā . so anabhisaṅkharonto anabhisañcetayanto bhavāya vibhavāya na Kiñci loke upādiyati anupādiyaṃ na paritassati aparitassaṃ paccattaṃyeva parinibbāyati khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. {691.4} So sukhañce vedanaṃ vedeti sā aniccāti pajānāti anajjhositāti pajānāti anabhinanditāti pajānāti . dukkhañce vedanaṃ vedeti sā aniccāti pajānāti anajjhositāti pajānāti anabhinanditāti pajānāti . adukkhamasukhañce vedanaṃ vedeti sā aniccāti pajānāti anajjhositāti pajānāti anabhinanditāti pajānāti. {691.5} So sukhañce vedanaṃ vedeti visaṃyutto naṃ vedeti. So dukkhañce vedanaṃ vedeti visaṃyutto naṃ vedeti. Adukkhamasukhañce vedanaṃ vedeti visaṃyutto naṃ vedeti . so kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vediyamāno kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vediyāmīti pajānāti . jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vediyamāno jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vediyāmīti pajānāti . kāyassa bhedā [1]- uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni abhinanditāni sītibhavissantīti pajānāti.

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๒๕๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ธาตุวิภังคสูตร”