[830] Sotaṃ bhikkhave jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ ... ghānaṃ bhikkhave Jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ ... jivhaṃ bhikkhave jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ ... Kāyaṃ bhikkhave jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ ... manaṃ bhikkhave jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ dhamme [1]- jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ manoviññāṇaṃ [2]- jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ manosamphassaṃ [3]- jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ manasmiṃ na sārajjati dhammesu na sārajjati manoviññāṇe na sārajjati manosamphasse na sārajjati yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmiṃpi na sārajjati. {830.1} Tassa asārattassa asaṃyuttassa asammūḷhassa ādīnavānupassino viharato āyatiṃ pañcupādānakkhandhā apacayaṃ gacchanti . taṇhā cassa ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī sā cassa pahīyati . tassa kāyikāpi darathā pahīyanti cetasikāpi darathā pahīyanti kāyikāpi santāpā pahīyanti cetasikāpi santāpā pahīyanti kāyikāpi pariḷāhā pahīyanti cetasikāpi pariḷāhā pahīyanti. So kāyikasukhampi cetosukhampi paṭisaṃvedeti. {830.2} Yā tathābhūtassa diṭṭhi sāssa hoti sammādiṭṭhi yo tathābhūtassa saṅkappo svāssa hoti sammāsaṅkappo yo tathābhūtassa vāyāmo svāssa hoti sammāvāyāmo yā tathābhūtassa sati sāssa hoti sammāsati yo tathābhūtassa samādhi svāssa hoti sammāsamādhi . Pubbeva kho panassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ ājīvo suparisuddho hoti . Evamassāyaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
[831] Tassa evaṃ ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato cattāropi satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti cattāropi sammappadhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti cattāropi iddhipādā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti pañcapi indriyāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti pañcapi balāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti sattapi bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti . tassime dve dhammā yuganaddhā vattanti samatho ca vipassanā ca . so ye dhammā abhiññā pariññeyyā te dhamme abhiññā parijānāti ye dhammā abhiññā pahātabbā te dhamme abhiññā pajahati ye dhammā abhiññā bhāvetabbā te dhamme abhiññā bhāveti ye dhammā abhiññā sacchikātabbā te dhamme sacchikaroti. {831.1} Katame ca bhikkhave dhammā abhiññā pariññeyyā pañcupādānakkhandhātissa vacanīyaṃ seyyathīdaṃ rūpūpādānakkhandho vedanūpādānakkhandho saññūpādānakkhandho saṅkhārūpādānakkhandho viññāṇūpādānakkhandho ime dhammā abhiññā pariññeyyā . katame ca bhikkhave dhammā abhiññā pahātabbā avijjā ca bhavataṇhā ca ime dhammā abhiññā pahātabbā . katame ca bhikkhave dhammā abhiññā bhāvetabbā samatho ca vipassanā ca ime dhammā abhiññā bhāvetabbā . katame ca bhikkhave dhammā abhiññā sacchikātabbā vijjā ca vimutti ca ime dhammā abhiññā sacchikātabbāti. Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Saḷāyatanavibhaṅgasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ. ----------