[81] Assosi kho āyasmā ānando āyasmato sārīputtassa āyasmatā bhūmijena saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ . atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako āyasmato sārīputtassa āyasmatā bhūmijena saddhiṃ ahosi kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.

[82] Sādhu sādhu ānanda yathātaṃ sārīputto ca sammā byākaramāno byākareyya . paṭiccasamuppannaṃ kho ānanda sukhadukkhaṃ vuttaṃ mayā kiṃ paṭicca phassaṃ paṭicca iti vadaṃ vuttavādī ceva me assa na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya dhammassa cānudhammaṃ byākareyya na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya. {82.1} Tatrānanda ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā . yepi te .pe. yepi te .pe. yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparakāraṃ adhicca samuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā. {82.2} Tatrānanda ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti te vata aññatra phassā paṭisaṃvedayantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati . yepi te .pe. yepi te .pe. yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparakāraṃ adhicca samuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti te vata aññatra phassā paṭisaṃvedayantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

[83] Kāye vā hānanda sati kāyasañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ vācāyaṃ vā hānanda sati vacīsañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ mane vā hānanda sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ . avijjāpaccayāva sāmaṃ vā taṃ ānanda kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāyataṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ . pare vāyataṃ ānanda kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāyataṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ . sampajāno vā taṃ ānanda kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāyataṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ . asampajāno vā taṃ ānanda kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāyataṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ . sāmaṃ vā taṃ ānanda vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāyataṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ . Pare vāyataṃ ānanda vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāyataṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ . sampajāno vā taṃ ānanda .pe. Asampajāno vā taṃ ānanda vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāyataṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ . sāmaṃ vā taṃ ānanda manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāyataṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ . pare vāyataṃ ānanda manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāyataṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ . sampajāno vā taṃ ānanda .pe. asampajāno vā taṃ ānanda manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāyataṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Imesu ānanda [1]- dhammesu avijjā anupatitā.

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๓๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. ภูมิชสูตร”