๓. ทุกขนิโรธสูตร

[161] Sāvatthiyaṃ viharati ... dukkhassa bhikkhave samudayañca atthaṅgamañca desessāmi taṃ suṇātha sādhukaṃ manasikarotha bhāsissāmīti . Evaṃ bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.

[162] Bhagavā etadavoca katamo ca bhikkhave dukkhassa samudayo cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ tiṇṇaṃ saṅgati phasso phassapaccayā vedanā vedanāpaccayā taṇhā ayaṃ kho bhikkhave dukkhassa samudayo . sotañca paṭicca sadde ca ... Ghānañca paṭicca gandhe ca ... jivhañca paṭicca rase ca ... Kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca ... manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ tiṇṇaṃ saṅgati phasso phassapaccayā vedanā vedanāpaccayā taṇhā Ayaṃ kho bhikkhave dukkhassa samudayo.

[163] Katamo ca bhikkhave dukkhassa atthaṅgamo . cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ tiṇṇaṃ saṅgati phasso phassapaccayā vedanā vedanāpaccayā taṇhā tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho upādānanirodhā bhavanirodho bhavanirodhā jātinirodho jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkha- domanassupāyāsā nirujjhanti evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti ayaṃ kho bhikkhave dukkhassa atthaṅgamo. {163.1} Sotañca paṭicca sadde ca ... Ghānañca paṭicca gandhe ca ... jivhañca paṭicca rase ca ... Kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca ... Manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ tiṇṇaṃ saṅgati phasso phassapaccayā vedanā vedanāpaccayā taṇhā tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho upādānanirodhā bhavanirodho bhavanirodhā jātinirodho jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti ayaṃ kho bhikkhave dukkhassa atthaṅgamoti. Tatiyaṃ.

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๖๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. ทุกขนิโรธสูตร”