[188] Evamme sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme . tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti . bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ . Bhagavā etadavoca kittāvatā nu kho bhikkhave bhikkhu parivīmaṃsamāno parivīmaṃseyya sabbaso sammā dukkhakkhayāyāti . bhagavaṃmūlakā no bhante dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā sādhu vata bhante bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantīti . tenahi bhikkhave [1]- suṇātha sādhukaṃ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṃ bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.

[189] Bhagavā etadavoca idha bhikkhave bhikkhu parivīmaṃsamāno parivīmaṃsati yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjati jarāmaraṇaṃ idaṃ nu kho dukkhaṃ kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hoti kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotīti . So parivīmaṃsamāno evaṃ pajānāti yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjati jarāmaraṇaṃ idaṃ kho dukkhaṃ jātinidānaṃ jātisamudayaṃ jātijātikaṃ jātippabhavaṃ jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hoti jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotīti . so jarāmaraṇañca pajānāti jarāmaraṇasamudayañca pajānāti jarāmaraṇanirodhañca Pajānāti yā ca jarāmaraṇanirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī . ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jarāmaraṇanirodhāya.

[190] Athāparaṃ parivīmaṃsamāno parivīmaṃsati jāti panāyaṃ kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā kismiṃ sati jāti hoti kismiṃ asati jāti na hotīti . so parivīmaṃsamāno evaṃ pajānāti jāti bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā bhave sati jāti hoti bhave asati jāti na hotīti . so jātiñca pajānāti jātisamudayañca pajānāti jātinirodhañca pajānāti yā ca jātinirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī . Ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jātinirodhāya.