[123] Katamañca bhikkhave viññāṇaṃ . Cha yime bhikkhave viññāṇakāyā cakkhuviññāṇaṃ sotaviññāṇaṃ ghānaviññāṇaṃ jivhāviññāṇaṃ kāyaviññāṇaṃ manoviññāṇaṃ . idaṃ vuccati bhikkhave viññāṇaṃ . Nāmarūpasamudayā viññāṇasamudayo nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminīpaṭipadā . Seyyathīdaṃ. Sammādiṭṭhi .pe. Sammāsamādhi. {123.1} Yaṃ viññāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ ayaṃ viññāṇassa assādo yaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ ayaṃ viññāṇassa ādīnavo yo viññāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ idaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ . ye hi keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viññāṇaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇasamudayaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇanirodhaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇanirodhagāminīpaṭipadaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇassa assādaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇassa ādīnavaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ abhiññāya viññāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā te supaṭipannā ye supaṭipannā te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti. {123.2} Ye ca kho keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viññāṇaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇasamudayaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇanirodhaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇanirodhagāminīpaṭipadaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇassa assādaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇassa ādīnavaṃ abhiññāya evaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ abhiññāya viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā te suvimuttā ye suvimuttā te kebalino ye kebalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. Evaṃ kho bhikkhave bhikkhu sattaṭṭhānakusalo hoti.

[124] Kathañca bhikkhave bhikkhu tividhūpaparikkhī hoti . idha bhikkhave bhikkhu dhātuso upaparikkhati āyatanaso upaparikkhati paṭiccasamuppādaso Upaparikkhati . evaṃ kho bhikkhave bhikkhu tividhūpaparikkhī hoti . Sattaṭṭhānakusalo bhikkhave bhikkhu tividhūpaparikkhī imasmiṃ dhammavinaye kebalī vusitavā uttamapurisoti vuccatīti.

เล่มที่ ๑๗ สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค๗๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. สัตตัฏฐานสูตร”