๑. สังคัยหสูตร ที่ ๑
[128] Chayime bhikkhave phassāyatanā adantā aguttā arakkhitā asaṃvutā dukkhādhivāhā honti . katame cha . cakkhuṃ bhikkhave phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti .pe. jivhā bhikkhave phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti .pe. mano bhikkhave phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti . ime kho bhikkhave cha phassāyatanā adantā aguttā arakkhitā asaṃvutā dukkhādhivāhā honti.
[129] Chayime bhikkhave phassāyatanā sudantā suguttā surakkhitā susaṃvutā sukhādhivāhā honti . katame cha . cakkhuṃ bhikkhave phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti .pe. jivhā bhikkhave phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti .pe. mano bhikkhave phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti . ime kho bhikkhave cha phassāyatanā sudantā suguttā surakkhitā susaṃvutā sukhādhivāhā hontīti . Idamavoca bhagavā .pe. Etadavoca satthā
[130] Chaḷeva phassāyatanāni bhikkhave asaṃvuto yattha dukkhaṃ nigacchati tesañca ye saṃvaraṇaṃ avedisuṃ saddhā dutiyā viharantānavassutā. Disvāna rūpāni manoramāni athopi disvā amanoramāni Manorame rāgapathaṃ vinodaye na cāppiyammeti manaṃ padosaye. Saddañca sutvā dutiyaṃ piyāppiyaṃ piyamhi saddena samucchito siyā atho piye dosagataṃ vinodaye na cāppiyammeti manaṃ padosaye. Gandhañca ghatvā surabhiṃ manoramaṃ athopi ghatvā asuciṃ akantiyaṃ akantiyasmiṃ paṭighaṃ vinodaye chandānunīto na ca kantiye siyā. Rasañca bhotvā paritaṃ ca sādu athopi bhotvā na asādumekadā sāduṃ rasaṃ nājjhosāya bhuñjati virodhamāsādu suno padaṃsaye. Phassena phuṭṭho na sukhena majjhe dukkhena phuṭṭhopi na sampavedhe phassadvayaṃ sukhadukkhaṃ upekkhe anānuruddho aviruddha kenaci. Papañcasaññā itarītarā narā papañcayantā upayanti saññino manomayaṃ gehasitañca sabbaṃ panujja nekkhammasitaṃ hi iriyati . Evaṃ mano chassu yadā subhāvito phuṭṭhassa cittaṃ na vikampate kvaci te rāgadosaṃ hi abhibhuyya bhikkhavo bhavatha jātimaraṇassa pāragāti. Paṭhamaṃ.