[171] Tenahāvuso suṇātha sādhukaṃ manasikarotha bhāsissāmīti . Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ . Āyasmā ānando etadavoca yaṃ kho vo āvuso bhagavā saṅkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho nāhaṃ bhikkhave gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ diṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmi. {171.1} Na ca panāhaṃ bhikkhave appatvā lokassa antaṃ dukkhassantakiriyaṃ vadāmīti . imassa khvāhaṃ āvuso bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājānāmi . yena kho āvuso lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko. Kenevāvuso lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī . cakkhunā kho āvuso lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī. Sotena kho āvuso. Ghānena kho āvuso. Jivhāya kho āvuso lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī . kāyena kho āvuso. Manena kho āvuso lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī . yena kho āvuso lokasmiṃ Lokasaññī hoti lokamānī ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko. {171.2} Yaṃ kho vo āvuso bhagavā saṅkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho nāhaṃ bhikkhave gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ diṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmi na ca panāhaṃ bhikkhave appatvā lokassa antaṃ dukkhassantakiriyaṃ vadāmīti . imassa khvāhaṃ āvuso bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi . ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaññeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthāti.

[172] Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu . ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ {172.1} yaṃ kho no bhante bhagavā saṅkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho nāhaṃ bhikkhave gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ diṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmi na ca panāhaṃ bhikkhave appatvā lokassa antaṃ dukkhassantakiriyaṃ vadāmīti. Tesaṃ no bhante amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi idaṃ kho no āvuso bhagavā saṅkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā Uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho nāhaṃ bhikkhave gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ diṭṭheyyaṃ pagteyyanti vadāmi na ca panāhaṃ bhikkhave appatvā lokassa antaṃ dukkhassantakiriyaṃ vadāmīti . Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti. {172.2} Tesaṃ no bhante amhākaṃ etadahosi ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ yannūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmāti . atha kho mayaṃ bhante yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimhā upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipucchimhā . tesaṃ no bhante āyasmatā ānandena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhattoti. {172.3} Paṇḍito bhikkhave ānando mahāpañño bhikkhave ānando mañcepi tumhe bhikkhave etamatthaṃ paṭipuccheyyātha ahampi taṃ evameva byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ eso ceva tassa attho evañca naṃ dhāreyyāthāti. Tatiyaṃ.

เล่มที่ ๑๘ สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค๑๑๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. โลกกามคุณสูตร ที่ ๑”