[388] Mantābhāṇī anuddhatoti mantā vuccati paññā yā paññā pajānanā .pe. amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi . mantāya pariggahetvā vācaṃ bhāsati bahumpi kathento bahumpi bhaṇanto bahumpi dīpayanto bahumpi voharanto [1]- dukkathitaṃ dubbhāsitaṃ dubbhaṇitaṃ dullapitaṃ duruttaṃ vācaṃ na bhāsatīti mantābhāṇī . anuddhatoti tattha Katamaṃ uddhaccaṃ yaṃ cittassa uddhaccaṃ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṃ cittassa idaṃ vuccati uddhaccaṃ . yassetaṃ uddhaccaṃ pahīnaṃ samucchinnaṃ vūpasantaṃ paṭippassaddhaṃ abhabbuppattikaṃ ñāṇagginā daḍḍhaṃ so vuccati anuddhatoti mantābhāṇī anuddhato.

[389] Save vācāyato munīti idha bhikkhu musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa . pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya iti bhinnānaṃ vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti . pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti . samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasañhitaṃ. {389.1} Catūhi vacīsucaritehi samannāgato catuddosāpagataṃ vācaṃ bhāsati . dvattiṃsāya tiracchānakathāya ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati . dasavatthūni katheti . seyyathīdaṃ . appicchakathaṃ katheti Santuṭṭhikathaṃ pavivekakathaṃ asaṃsaggakathaṃ viriyārambhakathaṃ sīlakathaṃ samādhikathaṃ paññākathaṃ vimuttikathaṃ vimuttiñāṇadassanakathaṃ satipaṭṭhānakathaṃ sammappadhānakathaṃ iddhippādakathaṃ indriyakathaṃ balakathaṃ bojjhaṅgakathaṃ maggakathaṃ phalakathaṃ nibbānakathaṃ katheti . vācāyatoti yatto paṭiyatto gutto gopito rakkhito saṃvuto vūpasanto . munīti monaṃ vuccati ñāṇaṃ .pe. saṅgajālamaticca so munīti save vācāyato muni . Tenāha bhagavā akkodhano asantāsī avikatthī akukkuco mantābhāṇī anuddhato save vācāyato munīti.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๑๓๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ปุราเภทสุตตนิทเทส”