[495] Rūpe vibhūte na phusanti phassāti rūpeti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ . rūpe vibhūteti catūhi kāraṇehi rūpaṃ vibhūtaṃ hoti ñātavibhūtena tīraṇavibhūtena pahānavibhūtena samatikkamavibhūtena. {495.1} Kathaṃ ñātavibhūtena rūpaṃ vibhūtaṃ hoti. Rūpaṃ jānāti yaṅkiñci rūpaṃ sabbaṃ rūpaṃ cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpanti jānāti passati evaṃ ñātavibhūtena rūpaṃ vibhūtaṃ hoti. {495.2} Kathaṃ tīraṇavibhūtena rūpaṃ vibhūtaṃ hoti. Evaṃ ñātaṃ katvā rūpaṃ tīreti aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅgato addhuvato atāṇato aleṇato asaraṇato rittato tucchato suññato anattato ādīnavato vipariṇāmadhammato asārakato aghamūlato vadhakato vibhavato sāsavato saṅkhatato mārāmisato jātidhammato jarādhammato byādhidhammato maraṇadhammato sokaparideva- dukkhadomanassupāyāsadhammato saṅkilesikadhammato samudayato atthaṅgamato Assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti evaṃ tīraṇavibhūtena rūpaṃ vibhūtaṃ hoti. {495.3} Kathaṃ pahānavibhūtena rūpaṃ vibhūtaṃ hoti. Evaṃ tīretvā rūpe chandarāgaṃ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṅgameti . vuttaṃ hetaṃ bhagavatā yo rūpe bhikkhave chandarāgo taṃ pajahatha evantaṃ [1]- pahīnaṃ bhavissati ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅgataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ . Evaṃ pahānavibhūtena rūpaṃ vibhūtaṃ hoti. {495.4} Kathaṃ samatikkamavibhūtena rūpaṃ vibhūtaṃ hoti . catasso arūpasamāpattiyo paṭiladdhassa rūpā vibhūtā honti vibhāvitā atikkantā samatikkantā vītivattā evaṃ samatikkamavibhūtena rūpaṃ vibhūtaṃ hoti . Imehi catūhi kāraṇehi rūpaṃ vibhūtaṃ hoti. {495.5} Rūpe vibhūte na phusanti phassāti rūpe vibhūte vibhāvite atikkante samatikkante vītivatte pañca phassā na phusanti cakkhusamphasso sotasamphasso ghānasamphasso jivhāsamphasso kāyasamphassoti rūpe vibhūte na phusanti phassā. Tenāha bhagavā nāmañca rūpañca paṭicca phasso icchānidānāni pariggahāni icchāyasantyā na mamattamatthi rūpe vibhūte na phusanti phassāti.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๑๖๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๑. กลหวิวาทสุตตนิทเทส”