[695] Sa sabbadhammesu visenibhūto yaṅkiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā sa pannabhāro muni vippamutto na kappiyo nūparato na patthiyoti bhagavā.

[696] Sa sabbadhammesu visenibhūto yaṅkiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vāti senā vuccati mārasenā . kāyaduccaritaṃ mārasenā vacīduccaritaṃ mārasenā manoduccaritaṃ mārasenā rāgo doso moho kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṃ māyā sāṭheyyaṃ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā mārasenā. Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā kāmā te paṭhamā senā dutiyārati vuccati tatiyā khuppipāsā te catutthī taṇhā pavuccati pañcamaṃ thīnamiddhante chaṭṭhā bhirū pavuccati Sattamī vicikicchā te makkho thambho te aṭṭhamo lābho siloko sakkāro micchāladdho ca yo yaso yo cattānaṃ samukkaṃse pare ca avajānati esā namuci te senā kaṇhassābhippahāriṇī na naṃ asūro jināti jetvā ca labhate sukhanti. {696.1} Yato catūhi ariyamaggehi sabbā ca mārasenā sabbe ca paṭisenikarā kilesā jitā ca parājitā ca bhaggā vippaluttā parammukhā so vuccati visenibhūto . so diṭṭhe visenibhūto sute mute viññāte visenibhūtoti sa sabbadhammesu visenibhūto yaṅkiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā.

[697] Sa pannabhāro muni vippamuttoti bhāroti tayo bhārā khandhabhāro kilesabhāro abhisaṅkhārabhāro . katamo khandhabhāro . Paṭisandhiyā rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ ayaṃ khandhabhāro . katamo kilesabhāro . rāgo doso moho .pe. Sabbākusalābhisaṅkhārā ayaṃ kilesabhāro . katamo abhisaṅkhārabhāro . Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro ayaṃ abhisaṅkhārabhāro . yato khandhabhāro ca kilesabhāro ca abhisaṅkhāra- bhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā so vuccati pannabhāro patitabhāro oropitabhāro samoropitabhāro nikkhittabhāro paṭippassaddhabhāro. Tīṇi moneyyāni kāyamoneyyaṃ vacīmoneyyaṃ manomoneyyaṃ. {697.2} Katamaṃ kāyamoneyyaṃ . tividhānaṃ kāyaduccaritānaṃ pahānaṃ kāyamoneyyaṃ . tividhaṃ kāyasucaritaṃ kāyamoneyyaṃ . kāyārammaṇaṃ ñāṇaṃ kāyamoneyyaṃ . kāyapariññā kāyamoneyyaṃ . pariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṃ . kāye chandarāgassa pahānaṃ kāyamoneyyaṃ . Kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṃ . idaṃ kāyamoneyyaṃ. {697.3} Katamaṃ vacīmoneyyaṃ . catubbidhānaṃ vacīduccaritānaṃ pahānaṃ vacīmoneyyaṃ . catubbidhaṃ vacīsucaritaṃ vacīmoneyyaṃ . vācārammaṇaṃ ñāṇaṃ vacīmoneyyaṃ . vācāpariññā vacīmoneyyaṃ . pariññāsahagato sahagato maggo vacīmoneyyaṃ . Vācāya chandarāgassa pahānaṃ vacīmoneyyaṃ. Vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṃ. Idaṃ vacīmoneyyaṃ. Citte chandarāgassa pahānaṃ manomoneyyaṃ. Cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhasamāpatti manomoneyyaṃ . Idaṃ manomoneyyaṃ. Kāyamuniṃ vācāmuniṃ manomunimanāsavaṃ muniṃ moneyyasampannaṃ āhu sabbappahāyinaṃ. Kāyamuniṃ vācāmuniṃ manomunimanāsavaṃ muniṃ moneyyasampannaṃ āhu ninhātapāpakanti. Imehi [2]- moneyyehi dhammehi samannāgatā cha munayo āgāramunayo anāgāramunayo sekkhamunayo asekkhamunayo paccekamunayo munimunayo . Katame āgāramunayo . ye te āgārikā diṭṭhapadā viññātasāsanā ime āgāramunayo . katame anāgāramunayo . ye te pabbajitā diṭṭhapadā viññātasāsanā ime anāgāramunayo . satta sekkhā sekkhamunayo . arahanto asekkhamunayo . Paccekabuddhā paccekamunayo. Munimunayo tathāgatā arahanto sammāsambuddhā. Na monena muni hoti mūḷharūpo aviddasu yo ca tulaṃva paggayha varamādāya paṇḍito Pāpāni parivajjeti sa muni tena so muni yo munāti ubho loke muni tena pavuccati asatañca satañca ñatvā dhammaṃ ajjhattaṃ bahiddhā ca sabbaloke devamanussehi pūjito yo so saṅgajālamaticca so muni. Vippamuttoti munino rāgā cittaṃ muttaṃ vimuttaṃ suvimuttaṃ dosā cittaṃ mohā cittaṃ muttaṃ vimuttaṃ suvimuttaṃ .pe. sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṃ muttaṃ vimuttaṃ suvimuttanti sa pannabhāro muni vippamutto.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๒๒๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๓. มหาวิยูหสุตตนิเทส”