[772] Sampajāno saṭhāni na kayirāti katamaṃ sāṭheyyaṃ . Idhekacco saṭho hoti parisaṭho yaṃ tattha saṭhaṃ saṭhatā sāṭheyyaṃ kakkaratā kakkariyaṃ parikkhattatā parikkhattiyaṃ idaṃ vuccati sāṭheyyaṃ. Sampajāno saṭhāni na kayirāti sampajāno hutvā sāṭheyyaṃ na kareyya na janeyya sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya Sāṭheyyaṃ pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṅgameyya sāṭheyyā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti sampajāno saṭhāni na kayirā.

[773] Atha jīvitena paññāya sīlabbattena nāññamatimaññeti athāti padasandhi .pe. padānupubbatāmetaṃ athāti . idhekacco lūkhajīvikaṃ jīvanto paraṃ paṇītajīvikaṃ jīvantaṃ atimaññati kiṃ panāyaṃ bahullājīvo sabbaṃ sambhakkhati seyyathīdaṃ mūlabījaṃ khandhabījaṃ phalubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ asavicakkadantakuṭasamānappadhānātiṇṇoti . So tāya lūkhajīvikāya paraṃ paṇītajīvikaṃ jīvantaṃ atimaññati . idhekacco paṇītajīvikaṃ jīvanto paraṃ lūkhajīvikaṃ jīvantaṃ atimaññati kiṃ panāyaṃ appapuñño appesakkho na lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilāna- paccayabhesajjaparikkhārānanti . so tāya paṇītajīvikāya paraṃ lūkhajīvikaṃ jīvantaṃ atimaññati . idhekacco paññāsampanno hoti so puṭṭho pañhaṃ visajjeti. {773.1} Tassa evaṃ hoti ahamasmi paññāsampanno ime panaññe na paññāsampannāti . so tāya paññāsampadāya paraṃ atimaññati . idhekacco sīlasampanno hoti pāṭimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhiyadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu . tassa evaṃ hoti ahamasmi sīlasampanno ime Panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammāti . so tāya sīlasampadāya paraṃ atimaññati . idhekacco vattasampanno āraññiko vā piṇḍapātiko vā paṃsukūliko vā tecīvariko vā sapadānacāriko vā khalupacchābhattiko vā nesajjiko vā yathāsanthatiko vā . Tassa evaṃ hoti ahamasmi vattasampanno ime panaññe na vattasampannāti. So tāya vattasampadāya paraṃ atimaññati. {773.2} Atha jīvitena paññāya sīlabbattena nāññamatimaññeti lūkhajīvikāya vā paṇītajīvikāya vā paññāsampadāya vā sīlasampadāya vā vattasampadāya vā paraṃ nātimaññeyya nāvajāneyya na tena mānaṃ janeyya na tena thaddho assa patthaddho paggahitasiroti atha jīvitena paññāya sīlabbattena nāññamatimaññe. Tenāha bhagavā mosavajje na niyyetha sampajāno saṭhāni na kayirā atha jīvitena paññāya sīlabbatena nāññamatimaññeti.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๒๕๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส”