[892] Taṃ buddhaṃ asitaṃ tādiṃ akuhaṃ gaṇimāgataṃ bahunnamidha baddhānaṃ atthi pañhena āgamaṃ.

[893] Taṃ buddhaṃ asitaṃ tādinti buddhoti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhi tattha ca sabbaññutaṃ patto balesu ca vasībhāvaṃ patto . buddhoti kenatthena buddho . bujjhitā saccānīti buddho . bodhetā pajāyāti buddho . sabbaññutāya buddho . Sabbadassāvitāya buddho . abhiññeyyatāya buddho . Vikasitāya buddho . khīṇāsavasaṅkhātena buddho . nirupakkilesa- saṅkhātena buddho . ekantavītarāgoti buddho . ekantavītadosoti buddho . ekantavītamohoti buddho . ekantanikkilesoti buddho . Ekāyanamaggaṃ gatoti buddho . Eko anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti buddho . abuddhivihatattā buddhipaṭilābhattā buddho . buddhoti Netaṃ nāmaṃ mātarā kataṃ na pitarā kataṃ na bhātarā kataṃ na bhaginiyā kataṃ na mittāmaccehi kataṃ na ñātisālohitehi kataṃ na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ na devatāhi kataṃ vimokkhantikametaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṃ buddhoti taṃ buddhaṃ.

[894] Asitanti dve nissayā taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca. Katamo taṇhānissayo . yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṃ mariyādikataṃ odhikataṃ pariyantikataṃ pariggahitaṃ mamāyitaṃ idaṃ mamaṃ etaṃ mamaṃ ettakaṃ mamaṃ ettāvatā mamaṃ mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā attharaṇā pāpuraṇā dāsīdāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṃ vatthu hiraññaṃ suvaṇṇaṃ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca kevalampi mahāpaṭhaviṃ taṇhāvasena mamāyati yāvatā aṭṭhasatataṇhāviparītaṃ ayaṃ taṇhānissayo. {894.1} Katamo diṭṭhinissayo . vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi dasavatthukā micchādiṭṭhi dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyesaggāho viparītaggāho Vippallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṃ yāthāvakanti gāho yāvatā dvāsaṭṭhī diṭṭhigatāni ayaṃ diṭṭhinissayo. {894.2} Buddhassa bhagavato taṇhānissayo pahīno diṭṭhinissayo paṭinissaṭṭho . taṇhānissayassa pahīnattā diṭṭhinissayassa paṭinissaṭṭhattā bhagavā cakkhuṃ anissito sotaṃ ghānaṃ jivhaṃ kāyaṃ manaṃ anissito rūpe sadde gandhe rase phoṭṭhabbe kulaṃ gaṇaṃ āvāsaṃ lābhaṃ yasaṃ pasaṃsaṃ sukhaṃ cīvaraṃ piṇḍapātaṃ senāsanaṃ gilānapaccayabhesajja- parikkhāraṃ kāmadhātuṃ rūpadhātuṃ arūpadhātuṃ kāmabhavaṃ rūpabhavaṃ arūpabhavaṃ saññābhavaṃ asaññābhavaṃ nevasaññānāsaññābhavaṃ ekavokārabhavaṃ catuvokārabhavaṃ pañcavokārabhavaṃ atītaṃ anāgataṃ paccuppannaṃ diṭṭhasuta muta viññātabbe dhamme [2]- anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti taṃ buddhaṃ asitaṃ.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๒๘๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๖. สาริปุตตสุตตนิทเทส”