[947] Kodhātimānassa vasaṃ na gacche mūlampi tesaṃ palikhañña tiṭṭhe athappiyaṃ vā pana appiyaṃ vā addhā bhavanto abhisambhaveyya.

[948] Kodhātimānassa vasaṃ na gaccheti kodhāti yo cittassa Āghāto paṭighāto .pe. caṇḍikkaṃ assuropo anattamanatā cittassa . atimānoti idhekacco paraṃ atimaññati jātiyā vā gottena vā .pe. aññataraññatarena vā vatthunā . kodhātimānassa vasaṃ na gaccheti kodhassa ca atimānassa ca vasaṃ na gaccheyya kodhañca atimānañca pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṅgameyyāti kodhātimānassa vasaṃ na gacche.

[949] Mūlampi tesaṃ palikhañña tiṭṭheti katamaṃ kodhassa mūlaṃ . Avijjā mūlaṃ ayonisomanasikāro mūlaṃ asmimāno mūlaṃ ahirikaṃ mūlaṃ anottappaṃ mūlaṃ uddhaccaṃ mūlaṃ idaṃ kodhassa mūlaṃ . katamaṃ atimānassa mūlaṃ . avijjā mūlaṃ ayonisomanasikāro mūlaṃ asmimāno mūlaṃ ahirikaṃ mūlaṃ anottappaṃ mūlaṃ uddhaccaṃ mūlaṃ idaṃ atimānassa mūlaṃ . mūlampi tesaṃ palikhañña tiṭṭheti kodhassa ca atimānassa ca mūlaṃ palikhaṇitvā uddharitvā samuddharitvā uppādayitvā samuppādayitvā pajahitvā vinoditvā byantīkaritvā anabhāvaṅgametvā tiṭṭheyyāti mūlampi tesaṃ palikhañña tiṭṭhe.

[950] Athappiyaṃ vā pana appiyaṃ vā addhā bhavanto abhisambhaveyyāti athāti padasandhi padasaṃsaggo padapāripūri akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāmetaṃ athāti . Piyāti dve piyā sattā vā saṅkhārā vā. Katame sattā piyā. Idha yassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā Mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā putto vā dhītā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā ime sattā piyā . katame saṅkhārā piyā . manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā ime saṅkhārā piyā . appiyāti dve appiyā sattā vā saṅkhārā vā . katame sattā appiyā . idha yassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukāmā ayogakkhemakāmā jīvitā voropetukāmā ime sattā appiyā. {950.1} Katame saṅkhārā appiyā . amanāpikā rūpā amanāpikā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā ime saṅkhārā appiyā . addhāti ekaṃsavacanaṃ nissaṃsayavacanaṃ nikkaṅkhavacanaṃ advejjhavacanaṃ adveḷhakavacanaṃ niyogavacanaṃ apaṇṇakavacanaṃ avatthāpanavacanametaṃ addhāti . athappiyaṃ vā pana appiyaṃ vā addhā bhavanto abhisambhaveyyāti piyāpiyaṃ sātāsātaṃ sukhadukkhaṃ somanassadomanassaṃ iṭṭhāniṭṭhaṃ abhisambhavanto vā abhibhaveyya abhibhavanto vā abhisambhaveyyāti athappiyaṃ vā pana appiyaṃ vā addhā bhavanto abhisambhaveyya. Tenāha bhagavā kodhātimānassa vasaṃ na gacche mūlampi tesaṃ palikhañña tiṭṭhe athappiyaṃ vā pana appiyaṃ vā addhā bhavanto abhisambhaveyyāti.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๓๐๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๖. สาริปุตตสุตตนิทเทส”