[480] Abhijānaṃ tathāgatoti abhijānanti abhijānanto [1]- paṭivijānanto paṭivijjhanto . tathāgatoti vuttañhetaṃ bhagavatā atītañcepi cunda hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasañhitaṃ na taṃ tathāgato byākaroti atītañcepi cunda hoti bhūtaṃ tacchaṃ anatthasañhitaṃ tampi tathāgato na byākaroti atītañcepi cunda hoti bhūtaṃ tacchaṃ atthasañhitaṃ tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya anāgatañcepi cunda hoti .pe. paccuppannañcepi cunda hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasañhitaṃ na taṃ tathāgato byākaroti paccuppannañcepi hoti [3]- bhūtaṃ tacchaṃ anatthasañhitaṃ tampi tathāgato na byākaroti paccuppannañcepi cunda hoti bhūtaṃ tacchaṃ atthasañhitaṃ tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya iti kho cunda atītānāgatapaccuppannesu dhammesu tathāgato kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī tasmā tathāgatoti vuccati . yaṃ kho cunda sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ Manasā sabbantaṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ tasmā tathāgatoti vuccati . yañca cunda rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati sabbantaṃ tatheva hoti no aññathā tasmā tathāgatoti vuccati . Yathāvādī cunda tathāgato tathākārī yathākārī tathāvādī iti yathāvādī tathākārī yathākārī tathāvādī tasmā tathāgatoti vuccati . Sadevake cunda loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī tasmā tathāgatoti vuccatīti abhijānaṃ tathāgato.

[481] Tiṭṭhantamenaṃ jānātīti bhagavā idhaṭṭhaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena ayaṃ puggalo kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatīti . bhagavā idhaṭṭhaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena ayaṃ puggalo kāyassa bhedā parammaraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatīti . bhagavā idhaṭṭhaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena ayaṃ puggalo kāyassa bhedā parammaraṇā pittivisayaṃ upapajjissatīti . bhagavā idhaṭṭhaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena ayaṃ puggalo kāyassa bhedā parammaraṇā manussesu upapajjissatīti . bhagavā idhaṭṭhaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena ayaṃ puggalo kāyassa bhedā parammaraṇā Sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatīti . vuttañhetaṃ bhagavatā idha panāhaṃ sārīputta ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatīti. {481.1} Idha panāhaṃ sārīputta ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā parammaraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatīti. {481.2} Idha panāhaṃ sārīputta ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā parammaraṇā pittivisayaṃ upapajjissatīti. {481.3} Idha panāhaṃ sārīputta ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā parammaraṇā manussesu upapajjissatīti. {481.4} Idha panāhaṃ sārīputta ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatīti. {481.5} Idha panāhaṃ sārīputta ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho Yathā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatīti tiṭṭhantamenaṃ jānāti.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๑๔๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “โปสาลมาณวกปัญหานิทเทส”