[677] Puttesu dāresu ca yā apekkhāti puttāti cattāro puttā atrajo putto khettajo putto dinnako putto antevāsiko putto . dārā vuccati bhariyā . Apekkhā vuccati taṇhā yo rāgo sārāgo .pe. abhijjhā lobho akusalamūlanti puttesu dāresu ca yā apekkhā.

[678] Vaṃsakaḷīrova asajjamānoti vaṃso vuccati veḷugumbo . Yathā veḷugumbamhi taruṇakaḷīrā asattā alaggā apaliveṭṭhitā apalibuddhā nikkhantā nissaṭṭhā vippamuttā evameva [6]- dve sajjanā taṇhāsajjanā ca diṭṭhisajjanā ca .pe. ayaṃ taṇhāsajjanā .pe. ayaṃ diṭṭhisajjanā tassa paccekasambuddhassa taṇhāsajjanā pahīnā diṭṭhisajjanā paṭinissaṭṭhā taṇhāsajjanāya pahīnattā diṭṭhisajjanāya paṭinissaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na sajjati sadde na sajjati gandhe na sajjati rase na sajjati phoṭṭhabbe na sajjati kule gaṇe āvāse lābhe yase pasaṃsāya sukhe cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre kāmadhātuyā rūpadhātuyā arūpadhātuyā kāmabhave rūpabhave arūpabhave saññābhave asaññābhave nevasaññānāsaññābhave ekavokārabhave catuvokārabhave pañcavokārabhave atītānāgatapaccuppanne diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na sajjati na gayhati na bajjhati Na palibajjhati [1]- nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharatīti vaṃsakaḷīrova asajjamāno . eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho vaṃso visālova yathā visatto puttesu dāresu ca yā apekkhā vaṃsakaḷīrova asajjamāno eko care khaggavisāṇakappoti.

[679] Migo araññamhi yathā abandho yenicchakaṃ gacchati gocarāya viññū naro serita pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappo.

[680] Migo araññamhi yathā abandho yenicchakaṃ gacchati gocarāyāti migoti dve migā eṇimigo ca sarabhamigo ca . Yathā āraññako migo araññe [6]- vasamāno vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṃ kappeti. {680.1} Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā seyyathāpi bhikkhave āraññako migo araññe pavane caramāno vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṃ kappeti taṃ kissa hetu anāpāthagato bhikkhave luddassa evameva kho bhikkhave bhikkhu Vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato puna caparaṃ bhikkhave bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato puna caparaṃ bhikkhave bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yantaṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato {680.2} puna caparaṃ bhikkhave bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato puna caparaṃ bhikkhave bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato puna caparaṃ Bhikkhave bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati [1]- sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma santametaṃ paṇītametanti nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato tiṇṇo loke visattikaṃ so vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṃ kappeti taṃ kissa hetu anāpāthagato bhikkhave pāpimatoti . migo araññamhi yathā abandho yenicchakaṃ gacchati gocarāya.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๒๐๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “ขัคควิสาณสุตตนิทเทส”