[681] Viññū naro serita pekkhamānoti viññūti viññū paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī . naroti satto mānavo poso puggalo jīvo jātu jantu indagū manujo . Serīti dve serī dhammopi serī puggalopi serī. {681.1} Katamo dhammo serī . Cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Ayaṃ dhammo serī. {681.2} Katamo puggalo serī. Yo iminā serinā dhammena samannāgato So vuccati puggalo serī. {681.3} Viññū naro serita pekkhamānoti viññū naro seritaṃ dhammaṃ pekkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti viññū naro serita pekkhamāno . eko care khaggavisāṇakappo . Tenāha so paccekasambuddho migo araññamhi yathā abandho yenicchakaṃ gacchati gocarāya viññū naro serita pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappoti.

[682] Āmantanā hoti sahāyamajjhe vāse ṭhāne gamane cārikāya anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappo.

[683] Āmantanā hoti sahāyamajjhe vāse ṭhāne gamane cārikāyāti sahāyā vuccanti yehi saha gamanaṃ phāsu āgamanaṃ phāsu gamanāgamanaṃ phāsu ṭhānaṃ phāsu nisajjanaṃ phāsu sayanaṃ phāsu ālapanaṃ phāsu sallapanaṃ phāsu ullapanaṃ phāsu samullapanaṃ phāsu . āmantanā hoti sahāyamajjhe vāse ṭhāne gamane cārikāyāti sahāyamajjhe vāsepi ṭhānepi gamanepi cārikāyapi attatthamantanā paratthamantanā ubhayatthamantanā diṭṭhadhammikatthamantanā samparāyikatthamantanā Paramatthamantanāti āmantanā hoti sahāyamajjhe vāse ṭhāne gamane cārikāya.

[684] Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamānoti anabhijjhitaṃ etaṃ vatthu bālānaṃ asappurisānaṃ titthiyānaṃ titthiyasāvakānaṃ yadidaṃ bhaṇḍakāsāyavatthavasanatā abhijjhitaṃ etaṃ vatthu paṇḍitānaṃ sappurisānaṃ buddhasāvakānaṃ paccekabuddhānaṃ yadidaṃ bhaṇḍakāsāyavatthavasanatā . Serīti dve serī dhammopi serī puggalopi serī . katamo dhammo serī . cattāro satipaṭṭhānā .pe. ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ayaṃ dhammo serī . katamo puggalo serī . yo iminā serinā dhammena samannāgato so vuccati puggalo serī . anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamānoti seritaṃ pekkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno . eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho āmantanā hoti sahāyamajjhe vāse ṭhāne gamane cārikāya anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappoti.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๒๐๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “ขัคควิสาณสุตตนิทเทส”