[744] Nillolupo nikkuho nippipāso nimmakkho niddhantakasāvamoho nirāsaso sabbaloke bhavitvā eko care khaggavisāṇakappo.

[745] Nillolupo nikkuho nippipāsoti loluppā vuccati taṇhā yo rāgo sārāgo .pe. abhijjhā lobho akusalamūlaṃ . Sā loluppā taṇhā tassa paccekasambuddhassa pahīnā ucchinnamūlā Tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā tasmā paccekasambuddho nillolupo . nikkuhoti tīṇi kuhanavatthūni paccayapaṭisevanasaṅkhātaṃ kuhanavatthu iriyāpathasaṅkhātaṃ kuhanavatthu sāmantajappanasaṅkhātaṃ kuhanavatthu. {745.1} Katamaṃ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṃ kuhanavatthu . Idha gahapatikā bhikkhuṃ nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi . So pāpiccho icchāpakato atthiko cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccaya- bhesajjaparikkhārānaṃ bhiyyokamyataṃ upādāya cīvaraṃ paccakkhāti piṇḍapātaṃ paccakkhāti senāsanaṃ paccakkhāti gilānapaccayabhesajja- parikkhāraṃ paccakkhāti. {745.2} So evamāha kiṃ samaṇassa mahagghena cīvarena etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṃ katvā dhāreyya kiṃ samaṇassa mahagghena piṇḍapātena etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo uñchācariyāya piṇḍiyālopena jīvikaṃ kappeyya kiṃ samaṇassa mahagghena senāsanena etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo rukkhamūliko vā assa abbhokāsiko vā kiṃ samaṇassa mahagghena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo pūtimuttena vā hariṭakīkhaṇḍena vā osathaṃ kareyyāti tadupādāya lūkhaṃ cīvaraṃ dhāreti lūkhaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjati lūkhaṃ senāsanaṃ paṭisevati lūkhaṃ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ paṭisevati . tamenaṃ Gahapatikā evaṃ jānanti ayaṃ samaṇo appiccho santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhaviriyo dhutavādoti bhiyyo nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi. {745.3} So evamāha tiṇṇaṃ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati saddhāya sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati deyyadhammassa sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati dakkhiṇeyyānaṃ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati tumhākañcevāyaṃ saddhā atthi deyyadhammo ca saṃvijjati ahañca paṭiggāhako sacāhaṃ na paṭiggahessāmi evaṃ tumhe puññena paribāhirā bhavissatha na mayhaṃ iminā attho apica tumhākañceva anukampāya paṭiggaṇhāmīti tadupādāya bahumpi cīvaraṃ paṭiggaṇhāti bahumpi piṇḍapātaṃ paṭiggaṇhāti bahumpi senāsanaṃ paṭiggaṇhāti bahumpi gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ paṭiggaṇhāti . yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṃ idaṃ vuccati paccayapaṭisevanasaṅkhātaṃ kuhanavatthu. {745.4} Katamaṃ iriyāpathasaṅkhātaṃ kuhanavatthu . Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo evaṃ maṃ jano sambhāvessatīti gamanaṃ saṇṭhapeti ṭhānaṃ saṇṭhapeti nissajjaṃ saṇṭhapeti seyyaṃ saṇṭhapeti paṇidhāya gacchati paṇidhāya tiṭṭhati paṇidhāya nisīdati paṇidhāya seyyaṃ kappeti samāhito viya gacchati samāhito Viya tiṭṭhati samāhito viya nisīdati samāhito viya seyyaṃ kappeti āpāthakajjhāyīva hoti . yā evarūpā iriyāpathassa āṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā bhākuṭikā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhāyitattaṃ idaṃ iriyāpathasaṅkhātaṃ kuhanavatthu. {745.5} Katamaṃ sāmantajappanasaṅkhātaṃ kuhanavatthu . idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo evaṃ maṃ jano sambhāvessatīti ariyadhammasannissitaṃ vācaṃ bhāsati yo evarūpaṃ cīvaraṃ dhāreti so samaṇo mahesakkhoti bhaṇati . yo evarūpaṃ pattaṃ dhāreti lohathālakaṃ dhāreti dhammakarakaṃ dhāreti parissāvanaṃ dhāreti kuñcikaṃ dhāreti upāhanaṃ dhāreti kāyabandhanaṃ dhāreti āyogabandhanaṃ dhāreti so samaṇo mahesakkhoti bhaṇati . yassa evarūpo upajjhāyo so samaṇo mahesakkhoti bhaṇati. Yassa evarūpo ācariyo [2]- samānupajjhāyakā samānācariyakā mittā sandiṭṭhā sambhattā sahāyā so samaṇo mahesakkhoti bhaṇati. {745.6} Yo evarūpe vihāre vasati so samaṇo mahesakkhoti bhaṇati. Yo evarūpe aḍḍhayoge vasati hammiye vasati [4]- guhāyaṃ vasati [5]- kuṭiyā vasati kūṭāgāre vasati aṭṭe vasati māḷe vasati uddaṇḍe vasati upaṭṭhānasālāyaṃ vasati maṇḍape vasati rukkhamūle vasati so samaṇo mahesakkhoti bhaṇati . athavā korajikakorajiko bhākuṭikabhākuṭiko kuhakuho lapalapo mukhasambhāvito ayaṃ samaṇo Imāsaṃ evarūpānaṃ santānaṃ vihārasamāpattīnaṃ lābhīti tādisaṃ gambhīraṃ gūḷhaṃ nipuṇaṃ paṭicchannaṃ lokuttarasuññatāpaṭisaññutaṃ kathaṃ katheti . yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhāyitattaṃ idaṃ sāmantajappanasaṅkhātaṃ kuhanavatthu. {745.7} Tassa paccekasambuddhassa imāni tīṇi kuhanavatthūni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭippassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni tasmā so paccekasambuddho nikkuho . Nippipāsoti pipāsā vuccati taṇhā yo rāgo sārāgo .pe. Abhijjhā lobho akusalamūlaṃ . sā pipāsā taṇhā tassa paccekasambuddhassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā tasmā so paccekasambuddho nippipāsoti nillolupo nikkuho nippipāso.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๒๒๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “ขัคควิสาณสุตตนิทเทส”