[770] Jālaṃva bhetvā salilambucārīti jālaṃ vuccati suttajālaṃ. Salilaṃ vuccati udakaṃ . ambucārī vuccati maccho . [1]- jālaṃ bhinditvā saṃbhinditvā phālayitvā padālayitvā sampadālayitvā carati Vicarati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti . evameva dve jālā taṇhājālañca diṭṭhijālañca .pe. idaṃ taṇhājālaṃ .pe. Idaṃ diṭṭhijālaṃ . tassa paccekasambuddhassa taṇhājālaṃ pahīnaṃ diṭṭhijālaṃ paṭinissaṭṭhaṃ . taṇhājālassa pahīnattā diṭṭhijālassa paṭinissaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na sajjati sadde na sajjati gandhe na sajjati .pe. diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na sajjati na gayhati na bajjhati [2]- nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti jālaṃva bhetvā salilambucārī.

[771] Aggīva daḍḍhaṃ anivattamānoti yathā aggi tiṇakaṭṭhupādānaṃ ḍahanto gacchati anivattanto evameva tassa paccekasambuddhassa sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati sakadāgāmimaggena ye kilesā pahīnā anāgāmimaggena ye kilesā pahīnā arahattamaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchatīti aggīva daḍḍhaṃ anivattamāno . eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho sandālayitvāna saññojanāni jālaṃva bhetvā salilambucārī aggīva daḍḍhaṃ anivattamāno Eko care khaggavisāṇakappoti.

[772] Okkhittacakkhū na ca pādalolo guttindriyo rakkhitamānasāno anavassuto apariḍayhamāno eko care khaggavisāṇakappo.

[773] Okkhittacakkhū na ca pādaloloti kathaṃ khittacakkhu hoti . idhekacco [1]- cakkhulolo cakkhuloliyena samannāgato hoti adiṭṭhaṃ dakkhitabbaṃ diṭṭhaṃ samatikkamitabbanti ārāmena ārāmaṃ uyyānena uyyānaṃ gāmena gāmaṃ nigamena nigamaṃ nagarena nagaraṃ raṭṭhena raṭṭhaṃ janapadena janapadaṃ dīghacārikaṃ anvatthacārikaṃ anuyutto hoti rūpadassanāya evaṃ khittacakkhu hoti. {773.1} Athavā bhikkhu antaragharaṃ paviṭṭho vīthiṃ paṭipanno asaṃvuto gacchati hatthiṃ olokento assaṃ olokento rathaṃ olokento pattiṃ olokento kumārake olokento kumārikāyo olokento itthiyo olokento purise olokento antarāpaṇaṃ olokento gharamukhāni olokento uddhaṃ olokento adho olokento disāvidisaṃ pekkhamāno gacchati evampi khittacakkhu hoti. Athavā [4]- cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya na paṭipajjati Na rakkhati cakkhundriyaṃ na cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati evampi khittacakkhu hoti . yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanaṃ anuyuttā viharanti seyyathīdaṃ naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetāḷaṃ kumbhathūṇaṃ sobhanagarakaṃ caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ mahisayuddhaṃ usabhayuddhaṃ [3]- meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ [4]- Daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ aṇīkadassanaṃ iti vā evarūpaṃ visūkadassanaṃ anuyutto hoti evampi khittacakkhu hoti. {773.2} Kathaṃ okkhittacakkhu hoti . Idha bhikkhu na cakkhulolo cakkhuloliyena samannāgato hoti adiṭṭhaṃ dakkhitabbaṃ diṭṭhaṃ samatikkamitabbanti na ārāmena ārāmaṃ na uyyānena uyyānaṃ na gāmena gāmaṃ na nigamena nigamaṃ na nagarena nagaraṃ na raṭṭhena raṭṭhaṃ na janapadena janapadaṃ na dīghacārikaṃ anvatthacārikaṃ anuyutto hoti rūpadassanāya evaṃ okkhittacakkhu hoti . athavā bhikkhu antaragharaṃ paviṭṭho vīthiṃ paṭipanno saṃvuto gacchati na hatthiṃ olokento na assaṃ olokento na rathaṃ olokento na pattiṃ olokento na kumārake olokento na kumārikāyo olokento na itthiyo olokento na purise olokento na antarāpaṇaṃ olokento na gharamukhāni olokento na uddhaṃ olokento Na adho olokento na disāvidisaṃ pekkhamāno gacchati evampi okkhittacakkhu hoti . athavā cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati rakkhati cakkhundriyaṃ cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati evampi okkhittacakkhu hoti . yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanaṃ ananuyuttā viharanti seyyathīdaṃ naccaṃ gītaṃ vāditaṃ .pe. aṇīkadassanaṃ iti vā evarūpā visūkadassanānuyogā paṭivirato hoti evampi okkhittacakkhu hoti. {773.3} Na ca pādaloloti kathaṃ pādalolo hoti. Idhekacco [1]- pādalolo pādaloliyena samannāgato hoti ārāmena ārāmaṃ uyyānena uyyānaṃ gāmena gāmaṃ nigamena nigamaṃ nagarena nagaraṃ raṭṭhena raṭṭhaṃ janapadena janapadaṃ dīghacārikaṃ anvatthitacārikaṃ anuyutto hoti evampi pādalolo hoti . athavā bhikkhu antosaṅghārāme pādaloliyena samannāgato hoti na atthahetu na kāraṇahetu uddhato avūpasantacitto pariveṇato pariveṇaṃ gacchati vihārato vihāraṃ gacchati aḍḍhayogato aḍḍhayogaṃ gacchati pāsādato pāsādaṃ gacchati hammiyato hammiyaṃ gacchati guhato guhaṃ gacchati leṇato leṇaṃ gacchati kuṭiyā kuṭiṃ gacchati kūṭāgārato kūṭāgāraṃ gacchati Aṭṭato aṭṭaṃ gacchati māḷato māḷaṃ gacchati uddaṇḍato uddaṇḍaṃ gacchati uddositato uddositaṃ gacchati upaṭṭhānasālato upaṭṭhānasālaṃ gacchati maṇḍapato maṇḍapaṃ gacchati rukkhamūlato rukkhamūlaṃ gacchati yattha vā pana bhikkhū nisīdanti vā gacchanti vā tattha ekassa vā dutiyo hoti dvinnaṃ vā tatiyo hoti tiṇṇaṃ vā catuttho hoti tattha bahuṃ samphappalāpaṃ sallapati seyyathīdaṃ rājakathaṃ corakathaṃ .pe. itibhavābhavakathaṃ iti vā kathesi evampi pādalolo hoti . na ca pādaloloti so paccekasambuddho pādaloliyā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharati paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgārānaṃ jhāyī jhānarato ekattamanuyutto sadatthagarukoti okkhittacakkhū na ca pādalolo.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๒๓๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “ขัคควิสาณสุตตนิทเทส”