[178] Uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjheti uddhanti vuccati anāgataṃ . adhoti atītaṃ . tiriyañcāpi majjheti paccuppannaṃ . Uddhanti vuccati devaloko . adhoti nirayaloko . tiriyañcāpi majjheti manussaloko . [2]- uddhanti kusalā dhammā. Adhoti akusalā dhammā . tiriyañcāpi majjheti abyākatā dhammā . uddhanti arūpadhātu . adhoti kāmadhātu . tiriyañcāpi majjheti rūpadhātu . Uddhanti sukhā vedanā . adhoti dukkhā vedanā . tiriyañcāpi majjheti adukkhamasukhā vedanā . uddhanti uddhaṃ pādatalā . Adhoti adho kesamatthakā . tiriyañcāpi majjheti vemajjheti uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjhe.

[179] Etesu nandiñca nivesanañca panujja viññāṇaṃ bhave na tiṭṭheti etesūti ācikkhitesu desitesu paññapitesu paṭṭhapitesu vivaritesu vibhajitesu uttānīkatesu pakāsitesu . nandi vuccati taṇhā yo rāgo sārāgo .pe. abhijjhā lobho akusalamūlaṃ . Nivesananti dve nivesanā taṇhānivesanā ca diṭṭhinivesanā ca . Katamā taṇhānivesanā . yāvatā taṇhāsaṅkhātena .pe. ayaṃ taṇhānivesanā . katamā diṭṭhinivesanā . vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi Ayaṃ diṭṭhinivesanā . panujja viññāṇanti puññābhisaṅkhārasahagataṃ viññāṇaṃ apuññābhisaṅkhārasahagataṃ viññāṇaṃ āneñjābhisaṅkhārasahagataṃ viññāṇaṃ . etesu nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagatañca viññāṇaṃ nujja panujja nuda panuda jaha pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṅgamehīti etesu nandiñca nivesanañca panujja viññāṇaṃ . bhave na tiṭṭheti bhavāti dve bhavā kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo. {179.1} Katamo kammabhavo . puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro ayaṃ kammabhavo . katamo paṭisandhiko punabbhavo . Paṭisandhikā rūpā vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ ayaṃ paṭisandhiko punabbhavo . bhave na tiṭṭheti nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagatañca viññāṇaṃ kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṃ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṅgamento kammabhave na tiṭṭheyya paṭisandhike punabbhave na tiṭṭheyya na santiṭṭheyyāti panujja viññāṇaṃ bhave na tiṭṭhe. Tenāha bhagavā yaṅkiñci sampajānāsi (mettagūti bhagavā) uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjhe etesu nandiñca nivesanañca panujja viññāṇaṃ bhave na tiṭṭheti.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๕๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “เมตตคูมาณวกปัญหานิทเทส”