๕. วิโมกขกถา

[469] Tayome bhikkhave vimokkhā katame tayo suññato vimokkho animitto vimokkho appaṇihito vimokkho ime bhikkhave tayo vimokkhā. {469.1} Api ca aṭṭhasaṭṭhī vimokkhā suññato vimokkho animitto vimokkho appaṇihito vimokkho ajjhattavuṭṭhāno vimokkho bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho dubhatovuṭṭhāno vimokkho ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā dubhatovuṭṭhānā cattāro vimokkhā ajjhattavuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā bahiddhāvuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā dubhatovuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā ajjhattavuṭṭhānā paṭippassaddhī cattāro vimokkhā bahiddhāvuṭṭhānā paṭippassaddhī cattāro vimokkhā dubhatovuṭṭhānā paṭippassaddhī cattāro vimokkhā rūpī rūpāni passatīti vimokkho ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti vimokkho subhanteva adhimutto hotīti vimokkho ākāsānañcāyatanasamāpattivimokkho viññāṇañcāyatana- samāpattivimokkho ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho nevasaññā- nāsaññāyatanasamāpattivimokkho saññāvedayitanirodhasamāpattivimokkho Samayavimokkho asamayavimokkho sāmayiko vimokkho asāmayiko vimokkho kuppo vimokkho akuppo vimokkho lokiyo vimokkho lokuttaro vimokkho sāsavo vimokkho anāsavo vimokkho sāmiso vimokkho nirāmiso vimokkho nirāmisataro vimokkho paṇihito vimokkho appaṇihito vimokkho paṇihitappaṭippassaddhivimokkho saññutto vimokkho visaññutto vimokkho ekattavimokkho nānattavimokkho saññāvimokkho ñāṇavimokkho sītisiyāvimokkho jhānavimokkho anupādācittassa vimokkho.

[470] Katamo suññato vimokkho . idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati suññamidaṃ attena vā attaniyena vāti so tattha abhinivesaṃ na karotīti suññato vimokkho ayaṃ suññato vimokkho. {470.1} Katamo animitto vimokkho . Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati suññamidaṃ attena vā attaniyena vāti so tattha nimittaṃ na karotīti animitto vimokkho ayaṃ animitto vimokkho. {470.2} Katamo appaṇihito vimokkho. Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati suññamidaṃ attena vā attaniyena vāti so tattha paṇidhiṃ na karotīti Appaṇihito vimokkho ayaṃ appaṇihito vimokkho. {470.3} Katamo ajjhattavuṭṭhāno vimokkho . cattāri jhānāni ayaṃ ajjhattavuṭṭhāno vimokkho. {470.4} Katamo bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho . catasso arūpasamāpattiyo ayaṃ bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho. {470.5} Katamo dubhatovuṭṭhāno vimokkho. Cattāro ariyamaggā ayaṃ dubhatovuṭṭhāno vimokkho.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑๙๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. วิโมกขกถา”