๗. ธรรมจักรกถา

[614] Evamme sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati .pe. iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa aññākoṇḍaññotveva nāmaṃ ahosi. {614.1} Idaṃ dukkhaṃ ariyasaccanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi ñāṇaṃ udapādi paññā udapādi vijjā udapādi āloko udapādi . cakkhuṃ udapādīti kenatthena ñāṇaṃ udapādīti kenatthena paññā udapādīti kenatthena vijjā udapādīti kenatthena āloko udapādīti kenatthena . cakkhuṃ udapādīti dassanaṭṭhena ñāṇaṃ udapādīti ñātaṭṭhena paññā udapādīti Pajānanaṭṭhena vijjā udapādīti paṭivedhaṭṭhena āloko udapādīti obhāsaṭṭhena. {614.2} Cakkhuṃ dhammo dassanaṭṭho attho ñāṇaṃ dhammo ñātaṭṭho attho paññā dhammo pajānanaṭṭho attho vijjā dhammo paṭivedhaṭṭho attho āloko dhammo obhāsaṭṭho attho ime pañca dhammā pañca atthā dukkhavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samupāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.

[615] Dhammacakkanti kenatthena dhammacakkaṃ . dhammañca pavatteti cakkañcāti dhammacakkaṃ cakkañca pavatteti dhammañcāti dhammacakkaṃ dhammena pavattetīti dhammacakkaṃ dhammacariyāya pavattetīti dhammacakkaṃ dhamme ṭhito pavattetīti dhammacakkaṃ dhamme patiṭṭhito pavattetīti dhammacakkaṃ dhamme patiṭṭhāpento pavattetīti dhammacakkaṃ dhamme vasippatto pavattetīti dhammacakkaṃ dhamme vasiṃ pāpento pavattetīti dhammacakkaṃ dhamme pāramippatto pavattetīti dhammacakkaṃ dhamme pāramiṃ pāpento pavattetīti dhammacakkaṃ dhamme vesārajjappatto pavattetīti dhammacakkaṃ dhamme vesārajjaṃ pāpento pavattetīti dhammacakkaṃ dhammaṃ sakkaronto pavattetīti dhammacakkaṃ dhammaṃ garukaronto pavattetīti dhammacakkaṃ dhammaṃ mānento pavattetīti dhammacakkaṃ dhammaṃ pūjento pavattetīti Dhammacakkaṃ dhammaṃ apacāyamāno pavattetīti dhammacakkaṃ dhammaddhajo pavattetīti dhammacakkaṃ dhammaketuṃ pavattetīti dhammacakkaṃ dhammādhipateyyo pavattetīti dhammacakkaṃ taṃ kho pana dhammacakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti dhammacakkaṃ saddhindriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ viriyindriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ satindriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ samādhindriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ paññindriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ saddhābalaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ {615.1} viriyabalaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ satibalaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ samādhibalaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ paññābalaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ satisambojjhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ dhammavicayasambojjhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ viriyasambojjhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ pītisambojjhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ passaddhisambojjhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ samādhisambojjhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ upekkhāsambojhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti Dhammacakkaṃ sammādiṭṭhi dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ sammāsaṅkappo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ sammāvācā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ sammākammanto dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ sammāājīvo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ sammāvāyāmo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ sammāsati dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ sammāsamādhi dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ ādhipateyyaṭṭhena indriyā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ akampiyaṭṭhena balā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ {615.2} niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ hetaṭṭhena maggo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ padahanaṭṭhena sammappadhānā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ ijjhanaṭṭhena iddhipādā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ tathaṭṭhena saccā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ avikkhepaṭṭhena samatho dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ anupassanaṭṭhena vipassanā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ ekarasaṭṭhena samathavipassanā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi dhammo taṃ Dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ muttaṭṭhena vimokkho dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ paṭivedhaṭṭhena vijjā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ pariccāgaṭṭhena vimutti dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ {615.3} chando mūlaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ phasso samodhānaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ vedanā samosaraṇaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ samādhi pamukhaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ sati ādhipateyyaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ paññā taduttaraṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ vimutti sāraṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti dhammacakkaṃ.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๒๖๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. ธรรมจักรกถา”