[277] Katamaṃ tathāgatassa sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ . Idha tathāgato sattānaṃ āsayaṃ jānāti anusayaṃ jānāti caritaṃ jānāti adhimuttiṃ jānāti bhabbābhabbe satte pajānāti.

[278] Katamo ca sattānaṃ āsayo . Sassato lokoti vā Asassato lokoti vā antavā lokoti vā anantavā lokoti vā taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā hoti tathāgato parammaraṇāti vā na hoti tathāgato parammaraṇāti vā hoti ca na ca hoti tathāgato parammaraṇāti vā neva hoti [1]- na na hoti [2]- tathāgato parammaraṇāti vā iti bhavadiṭṭhisannissitā vā sattā honti vibhavadiṭṭhisannissitā vā ete vā pana ubho ante anupagamma idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu anulomikā khanti paṭiladdhā hoti yathābhūtaṃ vā ñāṇaṃ bhāmaṃ sevantaññeva jānāti ayaṃ puggalo kāmagaruko kāmāsayo kāmādhimuttoti kāmaṃ sevantaññeva jānāti ayaṃ puggalo nekkhammagaruko nekkhammāsayo nekkhammādhimuttoti nekkhammaṃ sevantaññeva jānāti ayaṃ puggalo byāpādagaruko byāpādāsayo byāpādādhimuttoti byāpādaṃ sevantaññeva jānāti ayaṃ puggalo abyāpādagaruko abyāpādāsayo abyāpādādhimuttoti abyāpādaṃ sevantaññeva jānāti ayaṃ puggalo thīnamiddhagaruko thīnamiddhāsayo thīnamiddhādhimuttoti thīnamiddhaṃ sevantaññeva jānāti ayaṃ puggalo ālokasaññāgaruko ālokasaññāsayo ālokasaññādhimuttoti ālokasaññaṃ sevantaññeva jānāti. Ayaṃ sattānaṃ āsayo.

[279] Katamo ca sattānaṃ anusayo. Sattānusayā kāmarāgānusayo paṭighānusayo mānānusayo diṭṭhānusayo vicikicchānusayo Bhavarāgānusayo avijjānusayo yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ ettha sattānaṃ kāmarāgānusayo anuseti yaṃ loke appiyarūpaṃ asātarūpaṃ ettha sattānaṃ paṭighānusayo anuseti iti imesu dvīsu dhammesu avijjā anupatitā tadekaṭṭho māno ca diṭṭhi ca vicikicchā ca daṭṭhabbā ayaṃ sattānaṃ anusayo.

[280] Katamañca sattānaṃ caritaṃ . puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro aneñjābhisaṅkhāro parittabhūmako vā mahābhūmako vā idaṃ sattānaṃ caritaṃ.