[397] Balāni samodhānetīti kathaṃ balāni samodhāneti . Assaddhiye akappiyaṭṭhena saddhābalaṃ samodhāneti kosajje akampiyaṭṭhena viriyabalaṃ samodhāneti pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṃ samodhāneti uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṃ samodhāneti avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ samodhāneti ayaṃ puggalo imāni balāni imasmiṃ ārammaṇe samodhānetīti tena vuccati balāni samodhāneti. {397.1} Gocarañca pajānātīti .pe. tena vuccati samatthañca paṭivijjhati.

[398] Bojjhaṅge samodhānetīti kathaṃ bojjhaṅge samodhāneti. Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgaṃ samodhāneti pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgaṃ samodhāneti paggahaṭṭhena viriyasambojjhaṅgaṃ samodhāneti pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgaṃ samodhāneti upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgaṃ samodhāneti avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgaṃ samodhāneti paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgaṃ Samodhāneti ayaṃ puggalo ime bojjhaṅge imasmiṃ ārammaṇe samodhānetīti tena vuccati bojjhaṅge samodhāneti. {398.1} Gocarañca pajānātīti .pe. tena vuccati samatthañca paṭivijjhati.

[399] Maggaṃ samodhānetīti kathaṃ maggaṃ samodhāneti. Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhiṃ samodhāneti abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappaṃ samodhāneti pariggahaṭṭhena sammāvācaṃ samodhāneti samuṭṭhānaṭṭhena sammākammantaṃ samodhāneti vodānaṭṭhena sammāājīvaṃ samodhāneti paggahaṭṭhena sammāvāyāmaṃ samodhāneti upaṭṭhānaṭṭhena sammāsatiṃ samodhāneti avikkhepaṭṭhena sammāsamādhiṃ samodhāneti ayaṃ puggalo imaṃ maggaṃ imasmiṃ ārammaṇe samodhānetīti tena vuccati maggaṃ samodhāneti. {399.1} Gocarañca pajānātīti .pe. tena vuccati samatthañca paṭivijjhati.

[400] Dhamme samodhānetīti kathaṃ dhamme samodhāneti . Ādhipateyyaṭṭhena indriyāni samodhāneti akampiyaṭṭhena balāni samodhāneti niyyānaṭṭhena bojjhaṅge samodhāneti hetaṭṭhena maggaṃ samodhāneti upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānaṃ samodhāneti padahanaṭṭhena sammappadhānaṃ samodhāneti ijjhanaṭṭhena iddhipādaṃ samodhāneti tathaṭṭhena saccaṃ samodhāneti avikkhepaṭṭhena samathaṃ samodhāneti Anupassanaṭṭhena vipassanaṃ samodhāneti ekarasaṭṭhena samathavipassanaṃ samodhāneti anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ samodhāneti saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhiṃ samodhāneti avikkhepaṭṭhena cittavisuddhiṃ samodhāneti dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhiṃ samodhāneti muttaṭṭhena vimokkhaṃ samodhāneti paṭivedhaṭṭhena vijjaṃ samodhāneti pariccāgaṭṭhena vimuttiṃ samodhāneti samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ samodhāneti paṭippassaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ samodhāneti chandaṃ mūlaṭṭhena samodhāneti manasikāraṃ samuṭṭhānaṭṭhena samodhāneti phassaṃ samodhānaṭṭhena samodhāneti vedanaṃ samosaraṇaṭṭhena samodhāneti samādhiṃ pamukhaṭṭhena samodhāneti satiṃ ādhipateyyaṭṭhena samodhāneti satisampajaññaṃ tatuttaraṭṭhena samodhāneti vimuttiṃ sāraṭṭhena samodhāneti amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena samodhāneti ayaṃ puggalo ime dhamme imasmiṃ ārammaṇe samodhānetīti tena vuccati dhamme samodhāneti. {400.1} Gocarañca pajānātīti yantassa ārammaṇaṃ taṃ tassa gocaraṃ yantassa gocaraṃ taṃ tassa ārammaṇaṃ pajānātīti puggalo pajānanā paññā. {400.2} Samanti ārammaṇassa upaṭṭhānaṃ samaṃ cittassa avikkhepo samaṃ cittassa adhiṭṭhānaṃ samaṃ cittassa vodānaṃ samaṃ. {400.3} Atthoti anavajjaṭṭho nikkilesaṭṭho vodānaṭṭho paramaṭṭho.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑๕๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อานาปาณกถา”