[409] Kathaṃ sukhapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati. Yaṃ kāyikaṃ sātaṃ kāyikaṃ sukhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā idaṃ kāyikaṃ sukhaṃ . katamaṃ cetasikaṃ sukhaṃ . yaṃ [2]- cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā idaṃ cetasikaṃ sukhaṃ. {409.3} Kathaṃ te sukhā paṭividitā honti . Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena te sukhā paṭividitā honti dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena te sukhā paṭividitā honti .pe. sacchikātabbaṃ sacchikaroto te sukhā paṭividitā honti evante sukhā paṭividitā honti sukhapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena vedanā upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ vedanā upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassatīti tena vuccati vedanāsu vedanānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā. {409.4} Anupassatīti kathaṃ vedanaṃ anupassati . aniccato anupassati .pe. Evantaṃ vedanaṃ anupassati. {409.5} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā. Sukhapaṭisaṃvedī assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe. sukhapaṭisaṃvedī Assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati samatthañca paṭivijjhati.

[410] Kathaṃ cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati. {410.1} Katamo cittasaṅkhāro . dīghaṃ assāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā dīghaṃ passāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā .pe. sukhapaṭisaṃvedī assāsavasena sukhapaṭisaṃvedī passāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā ayaṃ cittasaṅkhāro. {410.2} Kathaṃ te cittasaṅkhārā paṭividitā honti . dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena te cittasaṅkhārā paṭividitā honti dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena te cittasaṅkhārā paṭividitā honti .pe. sacchikātabbaṃ sacchikaroto te cittasaṅkhārā paṭividitā honti evante cittasaṅkhārā paṭividitā honti cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena vedanā upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ vedanā upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva Sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassatīti tena vuccati vedanāsu vedanānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā. {410.3} Anupassatīti kathaṃ taṃ vedanaṃ anupassati . aniccato anupassati .pe. Evantaṃ vedanaṃ anupassati. {410.4} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. āsevanaṭṭhena bhāvanā . cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe. cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati samatthañca paṭivijjhati.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑๕๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อานาปาณกถา”