[413] Kathaṃ abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati abhippamodayaṃ cittaṃ passasissāmīti sikkhati. {413.1} Katamo ca cittassa abhippamodo. Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso cittassa odagyaṃ attamanatā cittassa dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso cittassa odagyaṃ attamanatā cittassa .pe. cittapaṭisaṃvedī assāsavasena cittapaṭisaṃvedī passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso cittassa odagyaṃ attamanatā cittassa ayaṃ cittassa abhippamodo . abhippamodayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena viññāṇacittaṃ upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassatīti tena vuccati citte cittānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā. {413.2} Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati .pe. Evantaṃ cittaṃ anupassati. {413.3} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā. Abhippamodayaṃ cittaṃ assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe. Abhippamodayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati samatthañca paṭivijjhati.

[414] Kathaṃ samādahaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati samādahaṃ cittaṃ passasissāmīti sikkhati. {414.1} Katamañca samādhindriyaṃ . Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi [2]- dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi [2]- samādahaṃ cittaṃ assāsavasena [3]- cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti adhiṭṭhiti avisāhāro avikkhepo ca avisāhatamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi ayaṃ [6]- samādahaṃ cittaṃ assāsavasena viññāṇacittaṃ upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassatīti tena vuccati citte cittānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā. {414.2} Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati .pe. Evantaṃ cittaṃ anupassati. {414.3} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā. Samādahaṃ cittaṃ assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe. Samādahaṃ cittaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati samatthañca paṭivijjhati.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑๖๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อานาปาณกถา”