[422] Katamāni catuvīsati samādhivasena ñāṇāni . dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi .pe. Vimocayaṃ cittaṃ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi imāni catuvīsati samādhivasena ñāṇāni. {422.1} Katamāni dvesattati vipassanāvasena ñāṇāni . dīghaṃ assāsaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā anattato anupassanaṭṭhena vipassanā dīghaṃ passāsaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā anattato anupassanaṭṭhena vipassanā .pe. vimocayaṃ Cittaṃ assāsaṃ vimocayaṃ cittaṃ passāsaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā anattato anupassanaṭṭhena vipassanā imāni dvesattati vipassanāvasena ñāṇāni. {422.2} Katamāni aṭṭha nibbidāñāṇāni. Aniccānupassī assāsaṃ yathābhūtaṃ jānāti passatīti nibbidāñāṇaṃ aniccānupassī passāsaṃ yathābhūtaṃ jānāti passatīti nibbidāñāṇaṃ .pe. paṭinissaggānupassī assāsaṃ yathābhūtaṃ jānāti passatīti nibbidāñāṇaṃ paṭinissaggānupassī passāsaṃ yathābhūtaṃ jānāti passatīti nibbidāñāṇaṃ imāni aṭṭha nibbidāñāṇāni. {422.3} Katamāni aṭṭha nibbidānulome ñāṇāni. Aniccānupassī assāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṃ aniccānupassī passāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṃ .pe. Paṭinissaggānupassī assāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṃ paṭinissaggānupassī passāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṃ imāni aṭṭha nibbidānulome ñāṇāni. {422.4} Katamāni aṭṭha nibbidāpaṭippassaddhiñāṇāni . Aniccānupassī assāsaṃ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidā- paṭippassaddhiñāṇaṃ aniccānupassī passāsaṃ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidāpaṭippassaddhiñāṇaṃ .pe. imāni aṭṭha nibbidā- paṭippassaddhiñāṇāni. {422.5} Katamāni ekavīsati vimuttisukhe ñāṇāni. Sotāpattimaggena Sakkāyadiṭṭhiyā pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ vicikicchāya pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ sīlabbataparāmāsassa diṭṭhānusayassa vicikicchānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ sakadāgāmimaggena oḷārikassa kāmarāgasaññojanassa paṭighasaññojanassa oḷārikassa kāmarāgānusayassa paṭighānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ anāgāmimaggena aṇusahagatassa kāmarāgasaññojanassa paṭighasaññojanassa aṇusahagatassa kāmarāgānusayassa paṭighānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ arahattamaggena rūparāgassa arūparāgassa mānassa uddhaccassa avijjāya mānānusayassa ca bhavarāgānusayassa avijjānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ imāni ekavīsati vimuttisukhe ñāṇāni soḷasavatthukaṃ ānāpānassatisamādhiṃ bhāvayato samādhikāni imāni dve ñāṇasatāni uppajjanti. Ānāpānakathā samattā . ----------

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑๖๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อานาปาณกถา”