[475] Kathaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti vimokkho . idhekacco ajjhattaṃ paccattaṃ nīlanimittaṃ na manasi karoti nīlasaññaṃ na paṭilabhati bahiddhā nīlanimitte cittaṃ upasaṃharati nīlasaññaṃ paṭilabhati so taṃ nimittaṃ suggahitaṃ karoti sūpadhāritaṃ upadhāreti svāvatthitaṃ avatthāpeti so taṃ nimittaṃ suggahitaṃ katvā sūpadhāritaṃ upadhāretvā svāvatthitaṃ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti tassa evaṃ hoti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpamidanti rūpasaññī hoti {475.1} idhekacco ajjhattaṃ paccattaṃ pītanimittaṃ lohitanimittaṃ odātanimittaṃ na manasi karoti odātasaññaṃ na paṭilabhati bahiddhā odātanimitte cittaṃ upasaṃharati odātasaññaṃ paṭilabhati so taṃ nimittaṃ suggahitaṃ karoti sūpadhāritaṃ upadhāreti svāvatthitaṃ avatthāpeti so taṃ nimittaṃ suggahitaṃ katvā sūpadhāritaṃ upadhāretvā svāvatthitaṃ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti tassa evaṃ hoti ajjhattaṃ arūpaṃ bahiddhā rūpamidanti rūpasaññī hoti evaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti vimokkho.
[476] Kathaṃ subhanteva adhimutto hotīti vimokkho . idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ Tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena avarena abyāpajjhena pharitvā viharati mettāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ .pe. karuṇāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti muditāsahagatena cetasā .pe. muditāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati .pe. Upekkhāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti evaṃ subhanteva adhimutto hotīti vimokkho.
[477] Katamo ākāsānañcāyatanasamāpattivimokkho . idha bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati ayaṃ ākāsānañcāyatanasamāpattivimokkho. {477.1} Katamo viññāṇañcāyatanasamāpattivimokkho . idha bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati ayaṃ viññāṇañcāyatana- samāpattivimokkho. {477.2} Katamo ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho . idha bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati ayaṃ ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho. Idha bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati ayaṃ nevasaññānāsaññāyatanasamāpattivimokkho. {477.4} Katamo saññāvedayitanirodhasamāpattivimokkho . Idha bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati ayaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattivimokkho.