[487] Tīṇi kho panimāni vimokkhamukhāni lokaniyyānāya saṃvattanti sabbasaṅkhāre paricchedaparivaṭṭumato samanupassanatāya animittāya ca dhātuyā cittasampakkhandanatāya sabbasaṅkhāresu manosamuttejanatāya appaṇihitāya ca dhātuyā cittasampakkhandanatāya sabbadhamme parato samanupassanatāya suññatāya ca dhātuyā cittasampakkhandanatāya imāni tīṇi vimokkhamukhāni lokaniyyānāya saṃvattanti.
[488] Aniccato manasikaroto kathaṃ saṅkhārā upaṭṭhanti dukkhato manasikaroto kathaṃ saṅkhārā upaṭṭhanti anattato manasikaroto kathaṃ saṅkhārā upaṭṭhanti . aniccato manasikaroto khayato saṅkhārā upaṭṭhanti dukkhato manasikaroto bhayato saṅkhārā upaṭṭhanti anattato manasikaroto suññato saṅkhārā upaṭṭhanti. {488.1} Aniccato manasikaroto kiṃbahulaṃ cittaṃ hoti dukkhato manasikaroto kiṃbahulaṃ cittaṃ hoti anattato manasikaroto kiṃbahulaṃ cittaṃ hoti . aniccato manasikaroto adhimokkhabahulaṃ cittaṃ hoti dukkhato manasikaroto passaddhibahulaṃ cittaṃ hoti anattato manasikaroto vedabahulaṃ cittaṃ hoti. {488.2} Aniccato manasikaronto adhimokkhabahulo katamindriyaṃ paṭilabhati dukkhato manasikaronto passaddhibahulo katamindriyaṃ paṭilabhati anattato Manasikaronto vedabahulo katamindriyaṃ paṭilabhati . aniccato manasikaronto adhimokkhabahulo saddhindriyaṃ paṭilabhati dukkhato manasikaronto passaddhibahulo samādhindriyaṃ paṭilabhati anattato manasikaronto vedabahulo paññindriyaṃ paṭilabhati.
[489] Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti bhāvanāya katindriyāni tadanvayāni honti sahajātapaccayā honti aññamaññapaccayā honti nissayapaccayā honti sampayuttapaccayā honti ekarasā honti kenatthena bhāvanā ko bhāveti dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti bhāvanāya katindriyāni tadanvayāni honti sahajātapaccayā honti aññamaññapaccayā honti nissayapaccayā honti sampayuttapaccayā honti ekarasā honti kenatthena bhāvanā ko bhāveti anattato manasikaroto vedabahulassa katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti bhāvanāya katindriyāni tadanvayāni honti sahajātapaccayā honti aññamaññapaccayā honti nissayapaccayā honti sampayuttapaccayā honti ekarasā honti kenatthena bhāvanā ko bhāveti. Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa saddhindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayāni honti sahajātapaccayā honti aññamaññapaccayā honti nissayapaccayā honti sampayuttapaccayā Honti ekarasā honti ekarasaṭṭhena bhāvanā yo sammāpaṭipanno so bhāveti natthi micchāpaṭipannassa indriyabhāvanā dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa samādhindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayāni honti sahajātapaccayā honti aññamaññapaccayā honti nissayapaccayā honti sampayuttapaccayā honti ekarasā honti ekarasaṭṭhena bhāvanā yo sammāpaṭipanno so bhāveti natthi micchāpaṭipannassa indriyabhāvanā anattato manasikaroto vedabahulassa paññindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayāni honti sahajātapaccayā honti aññamaññapaccayā honti nissayapaccayā honti sampayuttapaccayā honti ekarasā honti ekarasaṭṭhena bhāvanā yo sammāpaṭipanno so bhāveti natthi micchāpaṭipannassa indriyabhāvanā.