[511] Atthi vimokkho atthi mukhaṃ atthi vimokkhamukhaṃ atthi vimokkhapaccanīkaṃ atthi vimokkhānulomaṃ atthi vimokkhavivaṭṭo atthi vimokkhabhāvanā atthi vimokkhappaṭippassaddhi. {511.1} Katamo vimokkho. Suññato vimokkho animitto vimokkho appaṇihito vimokkho. {511.2} Katamo suññato vimokkho . aniccānupassanāñāṇaṃ niccato abhinivesā muccatīti suññato vimokkho dukkhānupassanāñāṇaṃ sukhato abhinivesā muccatīti suññato vimokkho anattānupassanāñāṇaṃ attato abhinivesā muccatīti suññato vimokkho nibbidānupassanāñāṇaṃ nandiyā abhinivesā muccatīti suññato vimokkho virāgānupassanāñāṇaṃ rāgato abhinivesā muccatīti suññato vimokkho nirodhānupassanāñāṇaṃ samudayato abhinivesā muccatīti suññato vimokkho paṭinissaggānupassanā- ñāṇaṃ ādānato abhinivesā muccatīti suññato vimokkho animittānupassanāñāṇaṃ nimittato abhinivesā muccatīti suññato vimokkho appaṇihitānupassanāñāṇaṃ paṇidhiyā abhinivesā muccatīti suññato vimokkho suññatānupassanāñāṇaṃ sabbābhinivesehi muccatīti suññato vimokkho Rūpe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato abhinivesā muccatīti suññato vimokkho .pe. rūpe suññatānupassanāñāṇaṃ sabbābhinivesehi muccatīti suññato vimokkho vedanāya saññāya saṅkhāresu viññāṇe cakkhusmiṃ .pe. jarāmaraṇe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato abhinivesā muccatīti suññato vimokkho .pe. jarāmaraṇe suññatānupassanāñāṇaṃ sabbābhinivesehi muccatīti suññato vimokkho ayaṃ suññato vimokkho.

[512] Katamo animitto vimokkho . aniccānupassanāñāṇaṃ niccato nimittā muccatīti animitto vimokkho dukkhānupassanāñāṇaṃ sukhato nimittā muccatīti animitto vimokkho anattānupassanāñāṇaṃ attato nimittā muccatīti animitto vimokkho nibbidānupassanāñāṇaṃ nandiyā nimittā muccatīti animitto vimokkho virāgānupassanāñāṇaṃ rāgato nimittā muccatīti animitto vimokkho nirodhānupassanāñāṇaṃ samudayato nimittā muccatīti animitto vimokkho paṭinissaggānupassanā- ñāṇaṃ ādānato nimittā muccatīti animitto vimokkho animittānupassanā- ñāṇaṃ sabbanimittehi muccatīti animitto vimokkho appaṇihitānupassanā- ñāṇaṃ paṇidhiyā nimittā muccatīti animitto vimokkho suññatānupassanā- ñāṇaṃ abhinivesato nimittā muccatīti animitto vimokkho rūpe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato nimittā muccatīti animitto Vimokkho .pe. rūpe animittānupassanāñāṇaṃ sabbanimittehi muccatīti animitto vimokkho rūpe appaṇihitānupassanāñāṇaṃ paṇidhiyā nimittā muccatīti animitto vimokkho rūpe suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato nimittā muccatīti animitto vimokkho vedanāya saññāya saṅkhāresu viññāṇe cakkhusmiṃ .pe. Jarāmaraṇe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato muccatīti animitto vimokkho .pe. jarāmaraṇe animittānupassanāñāṇaṃ sabbanimittehi muccatīti animitto vimokkho jarāmaraṇe appaṇihitānupassanāñāṇaṃ paṇidhiyā nimittā muccatīti animitto vimokkho jarāmaraṇe suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato nimittā muccatīti animitto vimokkho ayaṃ animitto vimokkho.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๒๑๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. วิโมกขกถา”