[76] Katamāni tasmiṃ samaye dvāyatanāni honti manāyatanaṃ dhammāyatanaṃ . katamaṃ tasmiṃ samaye manāyatanaṃ hoti yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu idaṃ tasmiṃ samaye manāyatanaṃ hoti . katamaṃ tasmiṃ samaye dhammāyatanaṃ hoti vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho idaṃ tasmiṃ samaye dhammāyatanaṃ hoti. Imāni tasmiṃ samaye dvāyatanāni honti.

[77] Katamā tasmiṃ samaye dve dhātuyo honti manoviññāṇadhātu dhammadhātu . katamā tasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu hoti yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu ayaṃ tasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu hoti . katamā tasmiṃ samaye dhammadhātu hoti vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho ayaṃ tasmiṃ samaye dhammadhātu hoti . imā tasmiṃ samaye dve dhātuyo honti.

[78] Katame tasmiṃ samaye tayo āhārā honti phassāhāro Manosañcetanāhāro viññāṇāhāro . katamo tasmiṃ samaye phassāhāro hoti yo tasmiṃ samaye phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ ayaṃ tasmiṃ samaye phassāhāro hoti . katamo tasmiṃ samaye manosañcetanāhāro hoti yā tasmiṃ samaye cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ ayaṃ tasmiṃ samaye manosañcetanāhāro hoti . katamo tasmiṃ samaye viññāṇāhāro hoti yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu ayaṃ tasmiṃ samaye viññāṇāhāro hoti. Ime tasmiṃ samaye tayo āhārā honti.

[79] Katamāni tasmiṃ samaye aṭṭhindriyāni honti saddhindriyaṃ viriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ manindriyaṃ somanassindriyaṃ jīvitindriyaṃ . katamaṃ tasmiṃ samaye saddhindriyaṃ hoti yā tasmiṃ samaye saddhā saddahanā okappanā abhippasādo saddhā saddhindriyaṃ saddhābalaṃ idaṃ tasmiṃ samaye saddhindriyaṃ hoti. {79.1} Katamaṃ tasmiṃ samaye viriyindriyaṃ hoti yo tasmiṃ samaye cetasiko viriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittacchandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho viriyaṃ viriyindriyaṃ viriyabalaṃ sammāvāyāmo idaṃ tasmiṃ samaye viriyindriyaṃ hoti. {79.2} Katamaṃ tasmiṃ samaye satindriyaṃ hoti yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā Dhāraṇatā apilāpanatā asammusanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati idaṃ tasmiṃ samaye satindriyaṃ hoti. {79.3} Katamaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi idaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti. {79.4} Katamaṃ tasmiṃ samaye paññindriyaṃ hoti yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi idaṃ tasmiṃ samaye paññindriyaṃ hoti. {79.5} Katamaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. {79.6} Katamaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā idaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti. {79.7} Katamaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti yo tesaṃ arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ idaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ Hoti. Imāni tasmiṃ samaye aṭṭhindriyāni honti.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๓๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “โกฏฐาสวาร”