[920] Tattha katamā akkhanti yā akkhanti akkhamanatā anadhivāsanatā caṇḍikkaṃ assuropo anattamanatā cittassa ayaṃ vuccati akkhanti . tattha katamaṃ asoraccaṃ kāyiko vītikkamo vācasiko vītikkamo kāyikavācasiko vītikkamo idaṃ vuccati asoraccaṃ sabbampi dussīlyaṃ asoraccaṃ.

[921] Tattha katamaṃ asākhalyaṃ yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṃvattanikā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti yā tattha asaṇhavācatā asakhilavācatā pharusavācatā idaṃ vuccati asākhalyaṃ . tattha katamo appaṭisanthāro dve paṭisanthārā āmisapaṭisanthāro ca dhammapaṭisanthāro ca idhekacco appaṭisanthārako hoti āmisapaṭisanthārena vā dhammapaṭisanthārena vā ayaṃ vuccati appaṭisanthāro.

[922] Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya na paṭipajjati na rakkhati cakkhundriyaṃ cakkhundriye na saṃvaraṃ āpajjati sotena saddaṃ sutvā .pe. ghānena gandhaṃ ghāyitvā .pe. jivhāya rasaṃ sāyitvā .pe. Kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā .pe. manasā dhammaṃ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya na paṭipajjati na rakkhati manindriyaṃ manindriye na saṃvaraṃ āpajjati yā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ agutti agopanā anārakkho asaṃvaro ayaṃ vuccati indriyesu aguttadvāratā. Tattha katamā bhojane amattaññutā idhekacco appaṭisaṃkhā ayoniso āhāraṃ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane ayaṃ vuccati bhojane amattaññutā.

[923] Tattha katamaṃ muṭṭhasaccaṃ yā assati ananussati appaṭissati assati asaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammusanatā idaṃ vuccati muṭṭhasaccaṃ . tattha katamaṃ asampajaññaṃ yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ .pe. avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ idaṃ vuccati asampajaññaṃ.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๓๑๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “ทุกนิเทศ”